Angst voor de dichter

Haalt Antwerpen met Ramsey Nasr een paard van Troje binnen? Zo'n fier ros dat het op het eerste gezicht van zijn magnifieke schoonheid moet hebben maar in werkelijkheid een groot gevaar in zich herbergt? Van een Palestijnse terrorist bijvoorbeeld die het liefst de hele lokale joodse gemeenschap zou willen opblazen? Als je het aan het Belgisch Israelitisch Weekblad en de leden van de extreem-rechtse Vlaams Blok- en de liberale VLD-fractie in de Antwerpse gemeenteraad vraagt, wel. En daarom willen zij niet dat Nasr vanaf januari 2005 de nieuwe stadsdichter is. Een stadsdichter van wie verwacht wordt dat hij minstens zes gedichten per jaar schrijft over een actuele kwestie.

De critici zijn bang. Voor de scherpe pen van een Nederlands-Palestijnse dichter, die onlangs op de opiniepagina van NRC Handelsblad een vlammend betoog hield waarin hij pleitte voor de Israëlische terugtrekking uit de bezette gebieden en de ontmanteling van de joodse nederzettingen. Over actuele kwesties gesproken.

Zoals Nasr eerder deze week in de Belgische pers schreef was zijn artikel in NRC Handelsblad bedoeld als een oproep aan premier Balkenende om zich in zijn hoedanigheid van fungerend EU-voorzitter actiever in te zetten voor het vredesproces in het Midden-Oosten. Een opiniepaginastuk zoals er zoveel in NRC Handelsblad staan. Geschreven door een goed formulerende auteur die de staat Israël erkent, de holocaust de gruwelijkste daad uit de geschiedenis vindt en de huidige golf van antisemitisme in Europa afwijst. Een beschaafd mens dus, met een betrokken mening over het geboorteland van zijn vader. Een mening die niemand hoeft te delen, maar die wel moet worden gerespecteerd.

En juist die mening boezemt angst in. De VLD vreest zelfs dat stadsdichter Nasr het Midden-Oostenconflict in Antwerpen importeert en haat zal zaaien onder de vele inwoners van joodse en islamitische afkomst. Antwerpen als ontmoetingspunt van Jeruzalem en Westbank dus, als inferno van de Lage Landen. Een hel veroorzaakt door het poëtisch uitvloeisel van zes gedichten van een gastdichter. Dat is waar in Antwerpen voor wordt gevreesd.

De dichter als volksmenner, als kunstenaar naar wie geluisterd wordt, zoals in Rusland waar dichters als Poesjkin en Anna Achmatova nationale profeten waren. Het protest tegen de komst van Nasr, die overigens al dertien jaar in Antwerpen woont, zegt veel over de paranoïde gedachten van een deel van de Antwerpse bevolking en politiek. Maar of het stadsbestuur straks nu wel of niet zwicht voor de druk van de critici, of Nasr nu wel of geen gedichten schrijft waarin joden en palestijnen elkaar te lijf gaan, één ding is er in ieder geval mee bereikt: de poëzie heeft gezegevierd. De wereld is eindelijk weer eens bang voor een dichter.