Aandeelhouders verdienen beter

Het oproer kraait. Victorie!

Hier staan de nieuwe actievoerders: heren in grijze pakken met gaatjesschoenen. De moderne actiemannen zijn de beheerders van het grootkapitaal zelf: pensioenfondsen, beleggingsfondsen, verzekeraars. Geen spandoeken, maar wel looneisen: beleggers verdienen beter.

De beheerders van de duizenden miljarden euro pensioen- en beleggingsgeld staan onder nog steeds toenemende druk van publiek en politici om hun aandeelhoudersrechten te gebruiken. Bevalt het bedrijfsbeleid niet, zoals bij Koninklijke/Shell, probeer het dan bij te sturen. Verdient de topman onevenredig veel, zoals bij Ahold, dring dan aan op betere koppeling met prestaties.

Aandeelhoudersactivisme is niet alleen politiek correct, het is ook tamelijk profijtelijk. Calpers, het pensioenfonds van de Californische ambtenaren, is zo ongeveer de uitvinder van de beleggerspressie. Calpers is een superbelegger, een van de grootste pensioenfondsen ter wereld, en zet ondermaats presterende bedrijven waarin hij belegt op een `zwarte lijst'. Een lijst die openbaar is bovendien.

Shell kwam in juni op deze lijst terecht. Calpers gaat zich dan intensiever bemoeien met het bedrijfsbeleid en de druk opvoeren om zijn eigen beleggingsrendement op te krikken.

En wat blijkt? De aandelen van 113 bedrijven die tussen 1987 en medio 2003 op de zwarte lijst stonden, leverden in de vijf jaar voorafgaand aan Calpers' ingrijpen een jaarlijks rendement op dat bijna 15 procent onder dat van hun beursgraadmeters lag. Eenmaal op Calpers' lijst werd het jaarlijkse rendement bijna 2 procent beter dan de graadmeters, heeft adviesbureau Wilshire becijferd in zijn jongste studie, die Calpers vorige week in zijn e-mail-nieuwsbrief zette.

Scepsis dat Wilshire zijn broodheer naar de mond praat? Het mooie van Calpers is dat het fonds elk jaar ook een lijst publiceert van zijn adviseurs. Wilshire verdiende vorig jaar 2, 2 miljoen dollar aan Calpers.

Calpers' zwarte lijst levert het pensioenfonds wel geld op, maar bij elk onderzoek valt de extra winst lager uit, zegt Wilshire. En binnen de zwarte lijst bestaat ook een frappante tweedeling: het extra rendement wordt behaald door eenderde van de bedrijven die Calpers op de korrel neemt.

Koninklijke/Shell valt tot nu toe in die categorie. Het concern besloot gisteren om alle activiteiten te stroomlijnen onder één topman, zoals de Amerikanen dat graag zien. Sinds Shell op de lijst van Calpers staat is de koers 3 procent gestegen, terwijl bijvoorbeeld de Amsterdamse AEX-beursgraadmeter 3,5 procent is gedaald.