TROS vervroegt jubileum

Wanneer bestaat de TROS veertig jaar? Morgen, volgens de programmabladen. Dan wordt er drie uur lang feest gevierd op Nederland 2 – te beginnen met beelden van het REM-eiland op de Noordzee, waar vroegere en huidige directieleden aan het woord komen, en eindigend met een extra lange TV Show waarin Ivo Niehe sterren uit verleden en heden ontvangt. Maar in het geschiedenisverhaal op de TROS-site staat een andere datum. ,,Op 4 november 1964 werd de oprichting van de TROS een feit'', heet het daar. En de eerste tv-uitzending van de omroep, die als aspirant het bestel binnenkwam, volgde pas in oktober 1966.

Het officiële oprichtingsjaar viel niet toevallig samen met de poging van een groep industriëlen om commerciële televisie te maken vanaf een tv-platform in de Noordzee, buiten de territoriale wateren. Langer dan vier maanden is de zender op het REM-eiland immers niet in actie geweest; toen greep de regering in. Voor het zo ver was, hadden enkele betrokkenen al voet aan wal gezet om zendtijd binnen het bestel te veroveren. En mede dankzij een suggestieve campagne kwam de ledenaanwas snel op gang. De TROS was er voor de kijkers, luidde de leus – in tegenstelling tot de bestaande omroepen, die alleen maar programma's naar eigen smaak uitzonden. Zo deed, met de TROS, ook het marketing-principe zijn intrede in de publieke omroep.

De TROS zou het oude bestel opblazen, kondigde oprichter Joop Landré uitdagend aan. Des te paradoxaler is het daarom te zien hoe de huidige TROS-voorzitter Karel van Doodewaerd de laatste jaren zo ongeveer de meest fervente pleitbezorger van dat bestel is geworden. Onvermoeibaar roept hij op tot herstel van de afbrokkelende macht van de individuele omroepen, en afbraak van de groeiende bevoegdheden van de netmanagers. En als geoefend demagoog kiest hij zijn woorden zorgvuldig. Van Doodewaerd zegt niet dat alles en iedereen toewerkt naar een nationale omroep – nee, hij roept het spookbeeld van een ,,staatsomroep'' op.

Intussen is de TROS niet langer welkom in de omroepbrede vergadercircuits, nu de omroep een commerciële toekomst overweegt. Geen wonder dat nu het 40-jarig bestaan wordt gevierd; wachten tot 2006 is wellicht wat riskant.

40 jaar TROS, morgen, Ned.2, 19.25-22.30u.