Macht aan gekozenen

Goed gebruld, leeuw. Dat compliment aan het adres van het Europees Parlement is na een paar roerige weken wel op zijn plaats. Het heeft een overwinning geboekt op de functionarissen die de Europese Unie besturen en op de deelstaten die ze naar voren schuiven. In de kwestie-Buttiglione – de Italiaanse christen-democraat die Justitie-commissaris in de nieuwe Europese Commissie had moeten worden, maar die voor een groot deel van het parlement onacceptabel was wegens een paar oerconservatieve opvattingen – in die kwestie heeft het parlement met recht de confrontatie gezocht. Het heeft gewonnen en daarmee geschiedenis geschreven.

De beoogd voorzitter van de Europese Commissie, Barroso, trok gisteren onder dreiging van een parlementair veto zijn voorstel voor het nieuwe EU-bestuur in. De praktische uitwerking hiervan is dat het parlement vanaf nu individuele Commissieleden welhaast kan afwijzen, en dat de lidstaten zich wel twee keer zullen bedenken voordat zij een kandidaat naar voren schuiven die niet op z'n minst handig genoeg is om zich acceptabel voor het parlement te presenteren. Dat het zo is gelopen, is pure winst. Het Europees Parlement hoort macht te hebben. Heeft het dat niet of in onvoldoende mate, dan moet het die macht afdwingen. Dat is precies wat de afgelopen dagen is gebeurd. Voor de kiezers was het feest. Ze zagen eindelijk een glimp van een democratisch Europa. Er gaat niets boven een parlementaire krachtmeting over een flink gepolitiseerd onderwerp. Dit is de beste publiciteit die `Europa' sinds tijden heeft gehad.

Het evidente slachtoffer is de gewraakte Buttiglione. De Italiaanse regering liet weten zijn kandidatuur te handhaven. Buttigliones verweer dat bij de beoefening van zijn functie verschil is tussen moraal en recht, snijdt hout. 's Mans (deels) reactionaire levensbeschouwelijke opvattingen worden bovendien door menig Zuid- en Oost-Europeaan gedeeld. Met zijn capaciteiten en Europese toewijding zou hij best commissaris op een andere post kunnen worden, maar of dat lukt en gewenst is, is zeer de vraag. Hij is hoe dan ook beschadigd. Hetzelfde geldt voor de overige probleemgevallen in Barroso's ploeg – onder wie de Nederlandse kandidaat voor Mededinging, Kroes. De turbulentie waarin ook zij terecht is gekomen, zal de komende tijd niet minder worden. Sterker: alles ligt weer open – of zal worden opengebroken door een lidstaat als Frankrijk die vindt dat het met zijn portefeuille tekort is gedaan.

Veel hangt af van de stuurmanskunst van de eveneens beschadigde Barroso. Hij moet de stukken lijmen, bijgestaan door EU-voorzitter Nederland. Zoals velen in dit meeslepende drama wekte ook Nederland de indruk door de vasthoudendheid van het Europarlement te zijn overvallen. Met een herstellende premier en een minister van Buitenlandse Zaken en Europa-kenner die uitgerekend nu in Jakarta zit lijken de gebeurtenissen met de preses aan de haal te zijn gegaan. Een vaste greep ontbreekt en de tijd tikt door. Het gaat er nu om initiatief te tonen: voor een nieuwe en kansrijkere Commissie die snel aan het werk kan.