`Je bent nu verplicht partij te kiezen'

Tien jaar na Dookie, de vrolijke punkpop-cd waarmee het Californische Green Day wereldwijd succes had, komt de band met een conceptalbum, Amercan Idiot. ,,De apathie is voorbij'', zegt zanger Billie Joe Armstrong.

Wie wordt er eigenlijk bedoeld met de American Idiot uit het titelnummer van de nieuwe cd van punkgroep Green Day? Zanger/gitarist Billie Joe Armstrong doet er geen duidelijke uitspraak over. ,,Het is een lied dat we over tien jaar nog willen zingen, als de huidige verkiezingsstrijd allang voorbij is. Veel mensen in mijn omgeving zouden graag zien dat Green Day zich achter John Kerry schaart, en dat ik hardop zou zingen dat George W. Bush een idioot is. Persoonlijk zou ik Bush graag zien vertrekken, maar met de Amerikaanse idioot uit het liedje doel ik veel meer op mezelf. Of op een fictief personage. Het zijn verwarrende tijden, bijna niemand in de VS weet meer waar hij aan toe is. De oorlog in Irak, het terrorisme, de economische teruggang. Al die onzekerheden heb ik willen uitdrukken in een popsong.''

Green Day doet niet mee aan de Vote For Change-concerten waarmee Bruce Springsteen c.s. de verkiezingsuitslag in het voordeel van John Kerry hopen te sturen. Ook geeft Billie Joe Armstrong geen stemadvies, zoals Patti Smith voor Ralph Nader of punk- en skinheadgroepen uit de rechtse hoek die zich achter Bush hebben geschaard. Green Day's politiek speelt zich af op het persoonlijke vlak, verklaart Armstrong plechtig. De hoes van American Idiot toont een gestileerde afbeelding van een geheven arm met een handgranaat in de vorm van een bloedend hart. ,,Mijn generatie is opgegroeid in een sfeer van apathie ten aanzien van het wereldgebeuren. Op dit moment ben je bijna verplicht om partij te kiezen. Apathie is veranderd in woede, om alles wat er mis is gegaan. Al die woede in de harten van de mensen is als een handgranaat die op ontploffen staat. In zekere zin is dat goed, want hiervoor had je de zogenaamde Generation X, die opgroeide in overvloed en die nergens een mening over had. Nu valt er weer te praten over politiek.''

Armstrong stond niet altijd bekend om zijn serieuze teksten. In 1994, vijf jaar nadat ze omhoog waren geschoten uit de punkscene van het Californische Berkeley, brak Green Day op grote schaal door met de kinderlijk toegankelijke punkpop van de cd Dookie. Het miljoenensucces van dat album werd nooit meer door ze geëvenaard. Als jonge rock-miljonairs werden Billie Joe Armstrong, bassist Mike Dirnt en drummer Tré Cool in hardcore-punkkringen verguisd omdat ze hun straatidealen verkwanseld zouden hebben. ,,We wilden nooit iets anders dan vrolijke, opwindende muziek maken'', verdedigt Armstrong zich. ,,Maar het ging wel altijd ergens over. Op Dookie zongen we over de problemen die je als jongere in de echte wereld tegenkomt. Sommige daarvan hingen samen met het hedonisme dat we najoegen. Drank, meisjes, drugs, wonen in een kraakpand: je kunt er lollige liedjes over zingen, maar de praktijk was niet altijd zo zorgeloos. Ik ben nu tien jaar ouder, en hoop ik dat ook mijn teksten en mijn visie volwassener ben geworden.''

American Idiot wordt nadrukkelijk gepresenteerd als een `punk rock opera', met teksten die een samenhangend geheel vormen, en twee nummers van langer dan negen minuten die een verhaal binnen het verhaal vertellen. Armstrong: ,,We hadden geen vooropgezet plan om af te wijken van de drie minuten en de drie akkoorden waaraan een punksong hoort te voldoen. Stiekem hadden we allang een vierde akkoord en langere songs ons repertoire hadden binnengesmokkeld. Toen we Mike een keer alleen in de oefenruimte hadden achtergelaten en hij daar een paar veelbelovende loopjes en fragmenten bedacht die aardig in elkaar pasten, groeide het idee om een soort suite van samenhangende muziek te maken. Ik ben altijd een groot liefhebber geweest van West Side Story, Jesus Christ Superstar, The Who's Tommy en andere popalbums die verder strekten dan een verzameling losse liedjes. Onze lange nummers Jesus of Suburbia en Homecoming zijn zo ontstaan; als uitingen van een artistieke ambitie waar we naderhand zelf versteld van stonden.''

Het hele pretpunk-imago zou Armstrong op den duur het liefst van zich afschudden, al trekt hij zich niets van zijn critici aan. ,,Punkers die in het rigide sfeertje van hanenkammen en door ratten geïnfecteerde kraakpanden zijn blijven hangen, gunnen anderen vaak weinig denkruimte. Mijn punkgevoel bestaat eruit dat ik regels aan mijn laars lap en dat ik dingen doe die ons publiek niet van ons verwacht. Green Day met een conceptalbum? Tien jaar geleden was het ondenkbaar, net als het idee dat we ooit nog eens oppassende burgers zouden worden. Nu zeg ik tegen alle Amerikanen dat ze moeten gaan stemmen, dan zien we in november hoe we de wereld weer wat leuker kunnen maken.''

Green Day: American Idiot (Reprise/Warner). Concert 12/1/2005 in de Music Hall, Amsterdam ZO.