`Ik heb het nog niet verwerkt'

Schaatser Jochem Uytdehaage mist volgende week waarschijnlijk de NK afstanden. De tweevoudig olympisch kampioen herstelt van een auto-ongeluk en heeft last van beide knieën.

Met Jochem Uytdehaage gaat het ogenschijnlijk goed. Zijn ogen twinkelen, zijn mond is een spraakwaterval, zijn bovenbenen vertonen de kenmerken van een schaatskampioen. Maar de schijn bedriegt, zo bleek gisteren in Heerenveen op een persconferentie van de schaatsploeg TVM. De brandwonden als gevolg van een zware autocrash zijn weliswaar nauwelijks meer zichtbaar – op een plek op zijn achterbeen na – door het hoofd van de tweevoudig olympisch kampioen spookt vrijwel voortdurend het ongeluk van vier weken geleden.

,,Ik heb het nog niet echt kunnen verwerken. Ik ben door het oog van de naald gekropen, er gaat tijd overheen om alles te vergeten. Ik heb heel wisselende stemmingen. Soms ben ik sjagrijnig, soms verdrietig. Al wordt het relativeren wel minder sinds ik weer aan het trainen ben. Ik kan nu ook weer boos worden op een file of zo'', vertelde Uytdehaage voor een gehoor van medische leken, ofwel schaatsverslaggevers. ,,Ik heb inderdaad mentale hulp, de juiste mensen om me heen gekregen. Maar ik vind het te intiem om hier te zeggen wie dat zijn'', zei hij desgevraagd.

Uytdehaage reed eind september op de A27 met een soort racewagen tegen een geluidscherm en sloeg daarbij over de kop. Het was al donker die avond en het regende flink. Het slachtoffer reed beslist niet te hard, benadrukte hij gisteren. En het merk auto – een speciaal voor hem op maat gemaakte Donkervoort – deed er ook weinig toe, benadrukte de bestuurder van het snel accelerende voertuig. Zijn ongeluk zou een gevolg zijn van aquaplaning. ,,Ik was volledig bij bewustzijn, behalve de periode tussen de klap en het moment dat ik uit de auto kroop. Dat moet heel kort zijn geweest.''

Uytdehaage werd naar het Brandwondencentrum in Beverwijk gebracht, waar hij met tweedegraads littekens van de schrik bijkwam. Na een paar dagen mocht hij weer naar huis. ,,Ik was bij de artsen in goede handen'', ontkende hij gisteren elke vorm van paniek. Hij toonde de bijna genezen brandwonden in zijn nek, op zijn armen en achter zijn oren; een maand lijken ze op onschuldige schaafwonden. De auto is in de prak. Of hij weer zo'n excentriek model gaat aanschaffen, wilde zijn gehoor weten. ,,Mijn vriendin vindt het nu nog niet zo'n goed idee. Maar misschien dat ik er na dit seizoen toch weer eentje koop. Voorlopig ga ik me alleen met mijn herstel en met schaatsen bezighouden.''

Zijn coach en vertrouwenspersoon Gerard Kemkers uitte gisteren gemengde gevoelens over de nasleep van het ongeluk. De allroundtrainer van TVM werd op de hoogte gebracht door de vriendin van zijn pupil. Kemkers: ,,Achteraf is het meegevallen, maar in het begin heb ik hem zitten knijpen. Het klonk door de telefoon alsof Jochem het niet had overleefd. Ik kreeg een brok in mijn keel. Ik dacht: o mijn hemel, wat is er gebeurd? Toen ik hem had opgezocht, wist ik het dat het goed zou komen.''

Of het ook weer goed komt met de schaatser Uytdehaage, wist Kemkers gisteren nog niet. De coach was gereserveerd over de toekomst van de rijder, die na zijn twee gouden races in Salt Lake City niet aan de hooggespannen verwachtingen kon voldoen. Hij won in 2003 nog wel goud op de 5 kilometer bij de WK afstanden, maar reed bijna nooit meer zo hard en zo soepel als in zijn topjaar 2002. Volgens Kemkers had Uytdehaage last van de buitenwereld. ,,Die heeft hem, zonder dat hij het zelf wilde, op een voetstuk geplaatst. De ene sportman kan daar beter mee omgaan dan de andere.''

Kemkers over de kansen op een geslaagde rentree: ,,Het is een zware klap geweest, vergeet dat niet. Ik durf niet te voorspellen dat Jochem terugkomt op zijn oude niveau. Hij is door het ongeluk teruggeworpen naar de tijd vóór Salt Lake City. Alsof hij weer 22 is en nog helemaal niets heeft gewonnen. Dat kan ook een groot voordeel zijn'', zinspeelde Kemkers op de minder sterke prestaties van Uytdehaage in de voorbije twee seizoenen. ,,Hij kan nu weer aan zichzelf en de hele wereld laten zien dat hij een goede schaatser is. Hij moet zich bewijzen en dan is Jochem op zijn sterkst.''

De 28-jarige Uytdehaage moet na het ongeluk niet alleen een mentale klap verwerken, hij ondervindt tijdens zware oefensessies last van beide knieën die hem vorig seizoen ook al zorgen baarden. Volgens de teamarts zijn de aanhechtingen van de gewrichten gebaat bij rust, maar juist in het najaar wordt de trainingsintensiteit bij schaatsers opgevoerd. De topsporter Uytdehaage kan en mag niet stilzitten.

Volgende week begint het winterseizoen met de NK afstanden. De kans is klein dat Uytdehaage dan in Assen aan de start verschijnt. Hij heeft door de knieklachten afgelopen zomer bijna geen krachttraining kunnen doen. En bij het bochtenwerk heeft hij pijn in zijn heupen. Toch sprak hij hoop uit. ,,Ik heb het eerder meegemaakt; in een week tijd kan veel veranderen in mijn lichaam. Maar eerlijk is eerlijk: ik moet bijna helemaal opnieuw beginnen. Vorige week kon ik twee minuten diepgaan, nu is dat vier minuten. Normaal moet ik acht tot tien minuten op dat niveau kunnen rijden. Ik heb helaas geen power in mijn lichaam.''

Coach Kemkers: ,,Jochem moet weer dat jongetje worden dat onvoorwaardelijk in zichzelf gelooft. Zoals vóór Salt Lake City, toen hij door muren moest heenwalsen om te bewijzen dat hij ten onrechte uit een ploeg was gegooid. Relativeren mag niet meer.''