Weg uit Gaza

Ariel Sharon lijkt zijn zin te krijgen. Alle 21 joodse nederzettingen in de Gazastrook en vier van de 120 op de Westelijke Jordaanoever worden ontruimd. Dat is het resultaat van een verhit parlementair debat, waarin de hardliner-premier overeind bleef dankzij de oppositie die zijn plannen steunt. Het is een havik die in een tijd dat de relatie met de erfvijand slechter is dan ooit, op geheel eigen wijze en met zijn eigen, opportunistische motieven een belangrijke bijdrage levert aan het Israëlisch-Palestijnse vraagstuk en aan, wie weet, de stichting van een Palestijnse staat.

Zover is het nog lang niet, maar Sharons zege in de Knesset markeert hoe dan ook een gedenkwaardig moment in de geschiedenis van de joodse staat. Grootschalige ontmanteling van nederzettingen, nota bene door de man die de personificatie is van Israëls compromisloze kolonisatiepolitiek, is zonder precedent. Vrede zal Sharons plan niet snel brengen. Maar het is beter dan niets. Zijn initiatief tot ontruiming, hoe omstreden ook en voorzien van dubbele bodems, verdient steun.

Sharon, in het buitenland vaak verguisd maar in eigen land populair, is een strateeg voor wie slechts het belang van Israël telt. Hij heeft twee hoofdmotieven voor deze opzienbarende operatie, die zich in vier fasen moet voltrekken en waarvoor steeds afzonderlijke parlementaire toestemming nodig is. Gaza wordt `geofferd' aan de internationale druk op Israël. Om de fanatieke kolonisten en de politiek in eigen land tegemoet te komen, bouwt Israël intussen verder aan nederzettingen op de Westoever. Wat Sharon met de ene hand geeft, neemt hij met de andere. De `in beton gegoten feiten' die Israël op de Westelijke Jordaanoever schept, zijn het beste zichtbaar in grote nederzettingen als Maaleh Adumim, waarover deze krant onlangs berichtte. De joodse aanwezigheid hier is niet meer terug te draaien. Waar ook een Palestijnse staat zal worden gesticht – het zal niet op deze plek zijn. De Westoever is voor veel Israëliërs van existentiële betekenis. Het maakt deel uit van het oude Judea en Samaria; land dat nooit voor wat voor vrede dan ook zal worden opgegeven.

Sharons tweede motief voor ontruiming is de tikkende demografische tijdbom. Annexatie van de Gazastrook zou betekenen dat Israël verantwoordelijk wordt voor bijna anderhalf miljoen Palestijnen, een aantal dat per generatie verdubbelt, zoals de premier zelf treffend opmerkte. Een Arabische meerderheid in de joodse staat is wel het laatste wat hij wil.

Sharon doet waarin hij altijd heeft uitgeblonken: feiten creëren. Ontmanteling van de nederzettingen in Gaza vraagt om een Palestijnse reactie. Het schept kansen voor nieuwe onderhandelingen. Die zullen dan wel door Washington moeten worden afgedwongen. Verdere annexatie door Israël van delen van de Westoever staat hervatting van het vredesproces in de weg. En toenemende politieke instabiliteit door het Gaza-besluit, in beide kampen, kan ook roet in het eten gooien.