Verplaatsen varkensbedrijf werkt niet

Het plan van het kabinet om honderden varkenshouderijen dicht bij elkaar te plaatsen, om zo dierziektes te voorkomen en milieuvervuiling te verminderen, zal niet werken. Daarvoor waarschuwt het RIVM in een rapport dat morgen verschijnt.

Na de varkenspest van 1997, die in Nederland meer dan tien miljoen dieren het leven kostte, besloot het kabinet om tot 2016 zeven miljard euro uit te trekken voor de herinrichting van landbouwgebieden, de zogenoemde reconstructie. De Reconstructiewet werd twee jaar geleden aangenomen om dierziektes te beperken. Concentratie van intensieve veeteelt in aparte gebieden moet de risico's daarop terugdringen.

De reconstructie komt de natuur en het waterbeheer wel ten goede, aldus het RIVM. Met het geld voor de reconstructie, waarvan inmiddels 4,2 miljard euro is toegezegd, kan grond worden aangekocht voor de Ecologische Hoofdstructuur.

R. Franken, als milieukundige verbonden aan het Milieu- en Natuurplanbureau van het RIVM, zei gisteren op de jaarlijkse conferentie van het Ruimtelijk Planbureau dat de problemen met de intensieve veeteelt niet met ruimtelijke ordening zijn op te lossen. ,,Dat is aan de sector zelf.''

De Reconstructiewet gaat uit van een oplossing via ruimtelijke ordening. Het land wordt ingedeeld in gebieden met concentraties van intensieve veeteelt, gebieden voor extensieve veeteelt en gebieden met meerdere functies, waaronder recreatie. Ruim vierhonderd bedrijven worden naar concentratiegebieden verplaatst. Maar volgens Franken neemt het gevaar van het verspreiden van dierziektes daarmee niet af: ,,Tenzij we ophouden met het heen en weer slepen met dieren en het vlees regionaal gaan verwerken.''

Wat het verbeteren van het milieu betreft zegt hij: ,,In sommige stallen kunnen er luchtwassers worden geplaatst die gassen als ammoniak vangen voordat ze het milieu ingaan, maar dat is zeker niet in alle stallen mogelijk. De ammoniak verspreidt zich over een groot gebied, ook al zet je die bedrijven dicht bij elkaar.''

De reconstructieplannen steunen te veel op schaalvergroting en technologische oplossingen, bijvoorbeeld voor mestverwerking, die tot nu toe niet veel succes hebben, aldus het RIVM.

Franken wijst erop dat er weliswaar minder boerenbedrijven zijn, maar de bedrijven die overblijven zijn groter. ,,Het aantal dieren neemt slechts licht af, dus de uitstoot van mest en ammoniak ook.''

Er zijn reconstructieplannen voor twaalf gebieden in Limburg, Brabant, Gelderland en Twente. Eén daarvan, in Limburg, is klaar voor uitvoering. En vorige maand hebben de Provinciale Staten van Overijssel ingestemd met de plannen voor Salland en Twente.

Aanvankelijk wilde het ministerie het besmettingsgevaar tegengaan door `varkensvrije zones' van een kilometer breed. Dat idee is verlaten nu de EU het vaccineren zal toestaan bij een epidemie.