Verkrachting in Congo als wapen gebruikt

Massaverkrachtingen zijn in Congo jarenlang als oorlogswapen gebruikt. Zeker 40.000 vrouwen zijn de afgelopen zes jaar verkracht. Velen wachten nog steeds op hulp. De Congolese regering en de Europese Unie moeten een noodprogramma opstellen om het lijden zo snel mogelijk te verlichten.

Dat is de boodschap van het rapport Democratic Republic of Congo: Mass Rape – Time for Remedies dat de mensenrechtenorganisatie Amnesty International gisteren in de Congolese hoofdstad Kinshasa heeft gepresenteerd. De presentatie viel samen met een vergadering van de Europese ministers van Ontwikkelingssamenwerking gisteren en vandaag in Valkenburg. De Europese Unie is de belangrijkste donor van Congo. Amnesty International vindt dat de Europese Unie haar invloed moet aanwenden om meer hulp te bieden aan de slachtoffers van seksueel geweld.

Het rapport brengt in kaart hoe vrouwen, meisjes en zelfs baby's maar ook mannen systematisch werden verkracht en gemarteld. Het seksueel geweld werd opzettelijk en strategisch gebruikt om de bevolking te vernederen en te terroriseren en om de waarden van de gemeenschap te ondermijnen. De verkrachtingen gingen vaak gepaard met seksuele marteling, en werden nooit bestraft. In de ergste gevallen martelden strijders de vrouwen door een bajonet of andere scherpe voorwerpen in hun vagina te steken.

Seksueel geweld leidde er vaak toe dat vrouwen door hun man of door de gemeenschap werden verstoten. Daarmee werden ze veroordeeld tot een leven in armoede en angst. ,,De vrouwen die we spraken zeiden vaak: ik heb geen toekomst. Ik zou het liefst doodgaan'', zei Veronique Aubert gisteren in Kinshasa. Ze is een van de opstellers van het rapport.

Het rapport haalt de verklaring aan van de jongste van drie zusters die vier maanden geleden in de Oost-Congolese stad Bukavu door twintig leden van een dissidente rebellengroep werden verkracht. ,,Jeanette werd door zeven soldaten in de voorraadkamer verkracht, Francine door acht soldaten in de winkel'', vertelt de 16-jarige Edith. ,,Mij brachten ze naar de badkamer. Ik vocht met vijf soldaten toen ze probeerden mijn broers te dwingen om te zien hoe ik werd verkracht. Maar ze sloegen zo hard.''

De hulporganisatie Artsen zonder Grenzen constateerde al eerder dat verkrachtingen deel uitmaakten van de strategie van vrijwel alle strijdende partijen in Congo: rebellen, regeringsleger, milities. Volgens Amnesty International zoeken veel slachtoffers wanhopig naar medische behandeling en sterven er vrouwen bij gebrek aan medische zorg. De organisatie beschuldigt de interim-regering van ,,onverschilligheid'' omdat ze sinds haar aantreden vorig jaar juli niets aan de opvang heeft gedaan van de talrijke slachtoffers van seksueel geweld.

De burgeroorlog in Congo heeft direct en indirect aan naar schatting drie miljoen mensen het leven gekost. Het vredesproces verloopt moeizaam en het oosten van land wordt nog steeds door allerlei strijdgroepen onveilig gemaakt.