`Opvattingen Buttiglione leven in brede kring'

,,Rocco Buttiglione is geen extremist. Zijn opvattingen over vrouw en gezin komen redelijk overeen met die van burgers in veel lidstaten in Zuid-, Midden- en Oost-Europa. In bepaalde opzichten is juist Nederland een buitenbeentje.''

Dit zegt Wil Arts, hoogleraar sociale wetenschappen aan de Universiteit van Tilburg. Samen met collega's in 32 Europese landen peilt hij elke tien jaar (het laatst in 2000) meningen over ethische kwesties als abortus, opvoeding, religie en homoseksualiteit. Dit laatste noemde Buttiglione tijdens de zitting voor het Europees Parlement waarin hij werd gehoord als kandidaat-commissaris, ,,een zonde'' – als persoonlijke opvatting. In eerdere levens had hij zich ook uitgelaten over vrouw en gezin. ,,Het gezin is er om de vrouw de gelegenheid te geven kinderen te krijgen en te worden beschermd door de echtgenoot.''

Het Europees Parlement nam beide opvattingen scherp onder vuur. De Tilburgse socioloog Arts vindt dat Buttiglione daarbij te veel als radicaal is afgeschilderd. ,,Wat je op z'n minst kunt zeggen, is dat Buttiglione zijn Zuid-Italiaanse afkomst niet verloochent. Want zelfs binnen Italië zijn er verschillen tussen noord en zuid. Maar in zijn opvatting over vrouwen en opvoeding vertegenwoordigt hij meningen die veel breder leven.''

Arts verwijst daarbij naar de antwoorden op stellingen als `Wat vrouwen het liefst willen is een huis en kinderen' die in Zuid-, Midden- en Oost-Europese landen veel aanhang krijgen. Hetzelfde geldt voor de stelling dat een jong kind van een werkende moeder in de eerste vier levensjaren meer schade oploopt dan dat van een moeder die thuis is. Volgens Arts zijn de onderzoeksresultaten van vier jaar geleden nog steeds geldig. ,,Het gaat om diep moreel verankerde, persoonlijke opvattingen. Die veranderen niet snel.''

Over homoseksualiteit lijken de gemiddelde Europese opvattingen wat liberaler dan die van Buttiglione. Op de vraag wie men liever niet als buurman zou hebben: een dronkaard, drugsgebruiker, moslim, jood, of homo, komt de laatste er in veel landen relatief positief af, al geldt dat opnieuw niet voor veel bestaande of toekomstige lidstaten in Oost- en Zuid-Europa.

In het Europese Waarden Onderzoek komt Nederland bij heel veel vragen met sociaal-liberale en tolerante opvattingen uit de bus, overigens vaak in het gezelschap van de Scandinavische EU-landen Denemarken en Zweden. In consequentheid is Nederland echter vrijwel alleen vergelijkbaar met Malta, juist de meest conservatieve lidstaat van Europa. Arts: ,,Nederland is het meest geseculariseerde land van Europa, samen met Tsjechië overigens. Daarnaast heeft het een permissive society waarin, vergeleken bij de rest van Europa, veel wordt getolereerd.''

De resultaten van Het Europese Waarden Onderzoek 2000 zijn te vinden op: www.europeanvalues.nl (onder Publications/The Source Book)