`Niet 300 of 400, maar 0 martelingen'

CDA-fractieleider Verhagen is op bezoek in Turkije. Hij is geschrokken van de discriminatie van christenen, maar overtuigd van de goede bedoelingen van premier Erdogan.

Onmogelijk is het niet, maar wil Turkije volgend jaar onderhandelingen over een volledig EU-lidmaatschap beginnen, dan moet het de komende weken nog heel veel doen. Dat vindt Maxime Verhagen, CDA-fractieleider in de Tweede Kamer.

Samen met zijn fractiegenoten Van Dijk en Cörüz was Verhagen de afgelopen dagen in de Turkse hoofdstad, Ankara, om zich persoonlijk op de hoogte te stellen van de vorderingen van Turkije. Ook na overleg met regeringsfunctionarissen en maatschappelijke organisaties blijft Verhagen bij zijn weigering een datum te noemen voor het begin van onderhandelingen.

,,Ik noem geen datum, want dan wordt alles een automatisme'', aldus Verhagen in een telefonisch vraaggesprek vanuit Ankara. ,,Pas als Turkije aan de criteria voldoet, kun je gaan onderhandelen.''

Naar verwachting zullen de regeringsleiders van de EU in december beslissen de onderhandelingen met Turkije te beginnen. Ook de Europese Commissie heeft dit begin deze maand aanbevolen. Het Nederlandse kabinet, dat de EU thans voorzit, heeft nog geen standpunt over deze delicate kwestie ingenomen. Wel heeft minister Bot (Buitenlandse Zaken), zelf CDA'er, gezegd dat de onderhandelingen in de tweede helft van 2005 zouden kunnen beginnen. De afwijzende houding van de CDA-fractie heeft het kabinet intussen in verlegenheid gebracht.

Bent u van mening veranderd door uw reis naar Turkije?

,,In zoverre dat ik door mijn gesprekken meer overtuigd ben geraakt van de oprechte wil van de regering van premier Erdogan om de noodzakelijke hervormingen door te voeren. Ook vertegenwoordigers van de kerken en vrouwenorganisaties vertelden me dat er een hemelsbreed verschil is vergeleken met twee jaar geleden.''

Waar schort het volgens u nog aan?

,,Er moet nog een aantal belangrijke wetten worden aangenomen, waaronder een wet op het recht van vereniging. Ook wat strafbaar en vervolgbaar is, moet nog duidelijker worden. Daarmee kun je niet sjoemelen.

,,Ook bij zaken die op papier goed zijn geregeld, zijn er in de praktijk nog belangrijke problemen. Je kunt er over twisten of er nu nog 300 of 400 meldingen van martelingen per jaar zijn. Waar het om gaat, is dat dat gewoon niet aanvaardbaar is. Daaraan kan ik geen concessies doen.''

En hoe staat het met de godsdienstvrijheid, waarover uw achterban zich zoveel zorgen maakt?

,,Ik ben er buitengewoon van geschrokken dat christenen in de praktijk worden gediscrimineerd, zoals ik van verschillende kanten hoorde. Je kunt vaak geen baan bij de overheid krijgen als je christen bent. Ook mensen die moslim waren en zich tot het christendom bekeren riskeren hun baan te verliezen. Daar moet een einde aan komen.''

Acht u het mogelijk dat Turkije dat voor de EU-top van 17 december allemaal in orde heeft gemaakt?

,,Dat weet ik nog niet. Veel dingen kunnen op zichzelf snel gebeuren. De autoriteiten kunnen morgen al toestemming geven voor de heropening van een seminarie voor de opleiding van Grieks-orthodoxe priesters, dat al sinds 1970 is gesloten. De regering kan ook makkelijk garanderen dat ze elke klacht over marteling serieus onderzoekt en een ambtenaar aan de dijk zet die christenen discrimineert.

,,Als ze dit soort stappen niet zetten, dan hou je een grote kloof tussen papier en praktijk.''