Groot drama overdondert in `Verborgen gebreken'

Voor een film die zo nadrukkelijk over grote gevoelens gaat, is Verborgen gebreken uitermate koel. Misschien komt het juist wel door die grote, die heel grote gevoelens waarmee regisseur Paula van der Oest haar acteurs overlaadde. Dat je daar haast niet overheen kunt spelen, hoe je ook je best doet.

Met de acteurs en hun spel is de voornaamste kwaliteit van Verborgen gebreken genoemd. De kern van de film is een oude vrouw die door een speling van het lot twee jonge kinderen in haar huis krijgt. De 79-jarige Henny Orri is de oude Agnes, de twaalfjarige Priscilla Knetemann is Chrissy, Bram van den Hooven haar kleine broertje Tommy. Hun spel, en vooral hun samenspel is adembenemend. Je kunt zien met hoeveel zorg Henny Orri reageert op de uitbarstingen van haar jonge tegenspelers – precies zoals je van een oude vrouw zou hopen dat ze reageerde op kinderen die nog zoeken naar de juiste woorden en de juiste handelwijze. Priscilla Knetemann speelt Chrissy perfect: hard, teder, onzeker en zelfbewust tegelijk.

In dat tere samenspel op een beperkte lokatie – in dit geval een schilderachtig huis aan een ruige Schotse baai – is de film en zijn de vormgeving en cinematografie (van Bert Pot) en de regie van Van der Oest op hun best. Van der Oest toonde eerder in De nieuwe moeder, De trip van Teetje en Moonlight dat ze wel raad weet met personages die in tragische verhoudingen tot elkaar staan. Daarin durfde ze soms ook over de rand van het melodrama te gaan. In Verborgen gebreken ook, maar hier gaat ze te ver. Twee kleine kinderen die elkaar omhelzen op een strand bij zonsondergang en dan vinden dat je daar nog de aanzwellende akkoorden van componist Fons Merkies bij nodig hebt – dat is boter smeren op een boterham met chocopasta.

In Verborgen gebreken zijn de verhoudingen tussen de drie acteurs geladen met dramatische paardenmiddelen die ook al in het gelijknamige boek van Renate Dorrestein zaten. Een geladen geweer. Een verminking. Incest, nee driedubbele incest. Moord, nee driedubbele moord. Het psychologische spel, waar de acteurs toch driewerf tegen opgewassen blijken, krijgt door toevoeging van groeihormonen uit de schrijversvakschool een schematisch karakter. De spiegelingen – tot aan een glazen oog voor de vrouw en een ooglap voor de knuffelbeer toe – en de zorgvuldige plaatsing van motieven worden voor Van der Oest en scenarioschrijfster Tamara Bos gaandeweg belangrijker dan de psychologie van de personages. Natuurlijk huiveren we als een kind met een geweer speelt waarvan wij hebben begrepen dat het geladen is. Maar dat heeft verder met de personages niets te maken.

Heel evident, bijna pijnlijk, is dat bij de flash backs uit Agnes' verleden. Eerst zijn dit nadrukkelijk de gedachten van Agnes. Ze valt flauw in een supermarkt als de herinnering aan haar broers (,,en wat voor broers!'') haar te machtig wordt. Die flash backs, denk je dan, brengen ons Agnes' gevoelswereld binnen en vertegenwoordigen daar voor haar een eigen waarde.

Op zeker moment eist het scenario echter dat wij snappen dat gebeurtenissen uit het verleden niet de betekenis hadden die Agnes er altijd in heeft willen zien. Misschien is Agnes wel een beetje in de war – dat beweert tenminste haar bitse buurvrouw. Nu krijgen wij een langere versie van een eerdere flash back te zien, die een intiem moment met Agnes' geliefde broer in een ander daglicht stelt. Kan zijn dat Agnes zelf tot inzicht is gekomen en dat zij de video van haar geheugen verder afspeelt. Maar deze flash back is duidelijk vooral voor de kijkers bedoeld. Wíj moeten de puzzel van Agnes en haar verleden oplossen voor de film afgelopen is.

Met die beweging voert de film ons het personage van Agnes uit. De regisseur laat haar achter. En als de regisseur haar personage al achterlaat, wat zullen wij dan nog bij haar blijven?

Verborgen gebreken. Regie: Paula van der Oest. Met: Henny Orri, Priscilla Knetemann, Bram van den Hooven, Hunter Bussemaker, Eric van der Donk, Monic Hendrickx. In: 10 bioscopen.