`Geen bijstand in Azië, je moet werken'

Eduard Bomhoff, hoogleraar in Kuala Lumpur, over de economie van Azië.

,,Ha, dat krijgen ze niet voor elkaar!'', roept Eduard Bomhoff over de telefoon vanuit Kuala Lumpur. De Nederlandse hoogleraar aan een Australische universiteit in de hoofdstad van Maleisië is de vraag voorgelegd of de Lissabon-agenda haalbaar is: maak uiterlijk in 2010 van de Europese economie de meest concurrerende ter wereld.

Bomhoff (60) was vice-premier en minister namens de LPF in het kabinet Balkenende I, tussen juli en oktober 2002. Hij is ook oud-columnist van deze krant. Bomhoff werd in februari dit jaar aangesteld aan de Monash Universiteit, een particuliere tak van de openbare universiteit met dezelfde naam in Australië.

,,De studenten hier spelen op zeker'', zegt Bomhoff. ,,Zij kiezen voor een studie als accountancy en niet voor iets als communicatiewetenschappen. Hun ouders betalen dan ook bijna vijfduizend euro collegegeld per jaar. Ze zijn vaak kinderen van Chinese ouders, afkomstig uit de zakenwereld. Ze hopen via een graad aan deze universiteit in Australië aan de bak te kunnen komen.''

Als ze een bedrijf zouden willen starten, waar kunnen ze dat het beste doen? In Europa, de VS of Azië?

,,In de VS is meer startkapitaal voorhanden dan in Europa. En wie wil beginnen in een land als Duitsland, met een dalende bevolking? Azië is een groeimarkt, dus met goede kansen voor beginnende ondernemers, ondanks het probleem dat de corruptie hier vormt. In Azië is geen bijstandswet, dus je moet wel werken.''

Wat kan de overheid in Europa doen om die kansen te stimuleren?

,,De overheid zou meer moeten doen met de arbeidskorting, de belastingaftrek voor werkende mensen. Belangrijk is ook dat de overheid betrouwbaar is. Het is een makkelijke oplossing om de kosten voor de vergrijzing te verrekenen via korting op de AOW. Toch zijn over de AOW destijds afspraken gemaakt, net als over het prepensioen en de VUT. Afschaffing van de individuele huursubsidie werkt ook snel, maar is eveneens onbetrouwbaar.

,,Maar als de overheid de Lissabon-doelstelling wil halen, in 2010, dan moet zij wel hard en onbetrouwbaar optreden.''

Waarin verschilt Azië het meest van Europa?

,,De verhouding tussen de productiviteit per werknemer en het salaris is hier gunstiger. Ik ga hier voor 4,50 euro naar de kapper, in Nederland betaal ik wel twintig euro. Daar kunnen we niet tegenop. Maar we kunnen wel gebruik maken van onze specialiteit. De Chinese toeristen komen straks in drommen naar ons toe en wij zijn dan de kapiteins op de rondvaartboten.

,,Mentos-snoepjes zijn wereldwijd in trek, maar worden toch tegen hoge loonkosten in Breda gemaakt. Het gaat erom dat de verhouding tussen kwaliteit en salaris goed blijft.''

Het voorbeeld van Mentos schiet Bomhoff vlot te binnen. Maar gevraagd naar succesvolle, innoverende bedrijven in Azië heeft de macro-econoom niet snel een antwoord paraat. Met enige aarzeling noemt hij de in Hongkong gevestigde HSBC bank als een goed voorbeeld en de Zuid-Koreaanse electronicagigant Samsung.

Bomhoff ziet vooral een markt in Azië voor medisch toerisme. Met name landen als Thailand en Maleisië zijn volgens de oud-minister van Volksgezondheid zeer geschikt voor een aanzienlijk goedkopere behandeling en verzorging van patiënten uit West-Europa. Hij geeft het voorbeeld van een ziekenhuis in Kuala Lumpur waar hij zelf onlangs voor een behandeling was. ,,Ik kon meteen terecht bij een specialist.''

Een uiterst efficiënt ziekenhuis, stelt Bomhoff. ,,Ik kreeg bij de uitgang direct de rekening mee.''