Eerste druk Bijbelvertaling al weg

Vandaag is de Nieuwe Bijbelvertaling verschenen. Volgens het Nederlands Bijbelgenootschap, dat samen met de Katholieke Bijbelstichting verantwoordelijk is voor de vertaling, zou deze vertaling de Nederlandse `standaardvertaling' moeten worden, voor gebruik in kerk, cultuur en kunsten. De vertaling zou vanmiddag om vier uur officieel worden aangeboden aan de koningin, tijdens een manifestatie in de Rotterdamse Doelen.

De eerste druk van 100.000 exemplaren is al geheel uitverkocht in de voorverkoop. De NBV, zoals de nieuwe vertaling kortweg genoemd wordt, is het resultaat van een project van tien jaar, à 12 miljoen euro, waarin vertalers en letterkundigen nauw samenwerkten en ook meer dan honderd `meelezers' uit kerkelijke en literaire kring betrokken waren. Het is niet de eerste Nederlandse bijbelvertaling die bedoeld is voor alle kerkelijke gezindten. Dat is de Groot Nieuws Bijbel `in de omgangstaal' uit 1983. Het is wel de eerste met de pretentie van standaardbijbel, en ook de eerste waarbij ook joodse kerkgenootschappen betrokken waren.

Niet iedereen is blij met de nieuwe vertaling. Binnen de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) voert een aantal dominees een handtekeningenactie om te voorkomen dat de Generale Synode deze vertaling tot `kanselbijbel' zal verheffen. Het zou overigens voor het eerst zijn sinds de zeventiende eeuw (de Statenvertaling) dat de kerk een officiële bijbelvertaling vaststelt. De actievoerders vinden de vertaling te vrij. De bisschoppen van de Katholieke kerkprovincie in Nederland hebben al laten weten de vertaling niet in te voeren voor gebruik in de liturgie. De katholieke editie van de vertaling is overigens wel voorzien van een warme aartsbisschoppelijke aanbeveling voor gebruik in studiekringen en door gemengd gehuwden.

De publiciteitscampagne van het Bijbelgenootschap heeft al tot ophef geleid. In een van de advertenties noemt de journaliste Cisca Dresselhuys het bijbelboek Ester ,,een echt oudtestamentisch boek, waar het bloed van de pagina's spat''. Het tekstje besluit met de zin ,,Gelukkig heeft later een andere joodse man de boodschap van liefde en verzoening gebracht''. Het Nederlands-Israëlitisch Kerkgenootschap (NIK), dat de orthodoxe joden in Nederland verenigt, zegt het als schokkend te ervaren dat bij de publicatie van een nieuwe bijbelvertaling het joodse geloof weer als bloeddorstig wordt geportretteerd. Het Bijbelgenootschap overweegt de tekst niet te gebruiken in volgende campagnes.

Ervaren bijbellezers zullen in de Nieuwe Bijbelvertaling veel oude bekenden missen. In het kerstverhaal van Lucas is `En het geschiedde in die dagen, dat er een bevel uitging vanwege keizer Augustus...' nu geworden: `In die tijd kondigde keizer Augustus een decreet af...' Het `biezen kistje' van Mozes is een `mand van papyrus' geworden. De straf voor Adam na het eten van de verboden vrucht klinkt in Genesis nu als `stof ben je, tot stof keer je terug'.

Een veel bediscussieerd punt is ook de vertaling van de Godsnaam JHWH uit het Oude Testament. Deze is vertaald als HEER, omdat dat de traditionele vertaling is en deze godsnaam in de joodse traditie altijd wordt uitgesproken als Adonai, heer. Onder feministische theologen wordt dit als veel te patriarchaal ervaren. Ook voorstanders van een letterlijke vertaling zien er weinig in. Uniek is dat in een toelichting én op een bladwijzer bij de Nieuwe Bijbelvertaling acht suggesties worden gegeven om HEER, dat in totaal 6.674 keer voorkomt in de tekst, anders voor te lezen, zoals: `Aanwezige', `God', `De Naam' of `Enige'.

vrijdag in boeken recensie

www.nrc.nl eerdere artikelen