`Een parlement wordt geboren'

In het zicht van een dreigende nederlaag in het Europees Parlement heeft aanstaand voorzitter Barroso vanmorgen zijn voorstel voor de nieuwe Europese Commissie ingetrokken.

,,Op hoeveel zit jij? Wat zeg je? 310 voor en 324 tegen? Dat komt in de buurt van wat ik heb gehoord.'' ,,Ik heb een paar voorstemmen meer. De verhouding binnen de liberalen is nu 70 procent voor, 30 procent tegen, zegt men. Maar Barroso komt nog langs in de fractie.'' ,,En de Tories, wat doen die? Tegenstemmen of onthouden? Echt waar, gaan er een aantal voorstemmen. Dat is anders dan vanmorgen. Hoeveel?'' ,,Sorry mensen. Too close to call.''

In de gangen van het Europees Parlement in Straatsburg werd gisteren en vanmorgen alleen nog maar in getallen gesproken. Inzet: de nieuwe Europese Commissie van de Portugees José Manuel Barroso. Kon deze op voldoende steun rekenen van de Europese volksvertegenwoordigers? Tellen, tellen en nog eens tellen. In diverse talen vlogen verschillende getallen rond. Hoe meer de tijd voortschreed, hoe groter het aantal tegenstemmen werd. Zelfs op zijn eigen christen-democraten kon hij niet meer volledig rekenen, nu dertien Hongaren buiten de boot dreigden te vallen.

Het vaak zo meewarig bekeken Europees Parlement had de afgelopen dagen eindelijk eens de trekken van een echt parlement. Vinnige discussies in de zaal, nerveus heen en weer gewandel op de gangen, opgewonden stemming bij allen. Er hing `wilde beestenlucht' zoals dat ooit door D66-politicus Hans van Mierlo eens treffend werd omschreven. Het is de lucht die hoort bij bungelende politici.

En gebungeld werd er. Rocco Buttiglione, de om zijn opvattingen over homoseksualiteit en vrouwen omstreden beoogd commissaris voor Justitie, Veiligheid en Vrijheid, leek lange tijd het potentiële doelwit van het kritische Europees Parlement. Maar naarmate gisteren de dag vorderde werd steeds duidelijker dat niet alleen de Italiaan Buttiglione, maar de voltallige voorgestelde Europese Commissie van Barroso aan een zijden draad hing.

,,Finito voor Barroso'', riep een liberale politicus gisteravond nadat de deur van de vergaderzaal waar zijn groepering tweeeneenhalf uur had vergaderd was opengezwaaid. Vijftig liberalen hadden zich uitgesproken tegen de voorgestelde Commissie nu aanstaand voorzitter Barroso had geweigerd de veelbesproken Buttiglione van de post Justitie af te halen. Crisis? ,,Als parlement dien je voor je rechten te staan'', zei de Vlaamse afgevaardigde Dirk Sterckx strijdvaardig.

Een half uur later klonk uit de naastgelegen zaal waar de socialisten vergaderden een ovationeel applaus. Zij hadden besloten en bloc tegen de Commissie te stemmen. Een apart applaus was er voor de Britse, Duitse en Spaanse partijgenoten. Zij zouden niet buigen voor de druk van `hun' regeringen in Londen, Berlijn en Madrid om toch voor de Commissie te stemmen. De Nederlander Max van den Berg komt glunderend de zaal uit: ,,Hier wordt een parlement geboren.''

Aanvankelijk leek het drama zich conform het door velen voorspelde scenario te voltrekken. De critici in het Parlement die zoveel moeite hadden met de benoeming van Buttiglione zouden in de aanloop naar de stemming, die voor vandaag stond geprogrammeerd, enigszins geapaiseerd worden. Daarbij was de aandacht vooral gericht op de 88 leden tellende ALDE-fractie, de Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa. Zij zouden de doorslag kunnen geven bij de stemming, waarvan al bekend was dat het merendeel van de christen-democraten voor was en het merendeel van de sociaal-democraten tegen.

Vorige week donderdag zette Barroso de eerste stap. Na een overleg met de fractievoorzitters maakte hij bekend zelf leiding te zullen geven aan een non-discriminatieprogramma. Dat was weliswaar geen vervanging van Buttiglione waar een deel van het Parlement op had aangedrongen, maar wel een uitholling van zijn takenpakket. ,,Een te mager bod'', oordeelde de liberale fractievoorzitter Graham Watson.

Gisteren tijdens het plenaire debat in Straatsburg over de nieuwe Commissie had de volgende concessie van Barroso moeten komen. Maar die bleef in de ogen van de meeste liberalen uit. De aankondiging van een Europees agenschap voor grondrechten werd in elk geval niet als oplossing voor het probleem-Buttiglione opgevat. En evenmin gold dit voor de aankondiging van wetgeving die discriminatie op grond van seksuele geaardheid en sekse zou tegengaan.

Integendeel, de irritatie in de liberale gelederen over de halsstarrige houding van Barroso nam alleen maar toe. Temeer daar hij de tegenstanders verweet een alliantie aan te gaan met extreme anti-Europese partijen. Het feit dat de veelbesproken Buttiglione tijdens het twee uur durende debat het Parlement geen blik waardig had gegund, maakte het er ook niet beter op. Meer en meer liberale Europarlementariërs gaven openlijk te kennen tegen de Commissie te zullen stemmen, waardoor deze wel eens geen meerderheid zou kunnen halen.

De juridische dienst van het Parlement werd bestookt met vragen. Wat waren nu precies de regels? Had het onthouden van stemmen hetzelfde effect als blanco stemmen? Kon het Parlement de stemming nog uitstellen? Hoe zat het dan met de oude Europese Commissie?

Ondertussen ging het officieus tellen van de stemmen door. Dat een meerderheid tegen was, stond nu wel vast. Maar hoe groot en hoe vast was die meerderheid? De marges varieerden van tien tot vijftig. Dure stemmen. De Britse Conservatieven waren bereid alsnog voor te stemmen als zij de toezegging kregen dat er niet getornd zou worden aan de speciale financiële compensatieregeling voor hun land.

En dan waren er nog de afwezigen. Hoeveel zouden er vandaag op tijd in Straatsburg kunnen zijn voor de stemming? De sociaal-democratische fractie verwelkomde gisteravond al een collega die zijn huwelijksreis had onderbroken. Vanmorgen bleek dat een te kordate actie. De stemming is uitgesteld.