Een groot venster tegen achterstand

Eindhoven verbouwt zijn Stadsschouwburg, en het Frits Philips Muziekcentrum haalt beroemde symfonieorkesten naar de stad. Met dank aan een EU-fonds voor achterstandswijken.

,,Wordt de stadsschouwburg verbouwd met Europees geld voor achterstandswijken? Lijkt me onwaarschijnlijk. De schouwburg ligt toch in Den Elzent? Dat is een super-elite villawijk!''

PvdA'er H. Janssen, maar ook veel van zijn collega's in de Eindhovense gemeenteraad, weten het niet, maar het is waar: Eindhoven heeft een half miljoen Europese subsidie, bedoeld om het leefklimaat in achterstandswijken te verbeteren, gebruikt voor het verbouwen van de stadsschouwburg.

Uit hetzelfde potje ging 406.493 euro naar het Frits Philips Muziekcentrum. Dat geld mag het muziekcentrum de komende drie jaar uitgeven aan onder meer de marketing van een ambitieus muziekprogramma. Dankzij de subsidie kan directeur W. Vringer klassieke toppers naar Eindhoven halen.

The London Symphony Orchestra en het Petersburg Symphony Orchestra worden of zijn gecontracteerd. ,,Het programmarisico ligt natuurlijk bij ons'', legt directeur Vringer uit. ,,Maar mede dankzij de subsidie kan ik mijn marketingbudget met 30 tot 40 procent opschroeven. En dat maakt het mogelijk om toppers naar Eindhoven te halen die normaal alleen Londen of Wenen aandoen.''

Dat Eindhoven bijna één miljoen euro achterstandssubsidie in schouwburg en muziekcentrum stopt wil niet zeggen dat de stad de problemen in zijn achterstandsbuurten al heeft opgelost. Die zijn er nog volop in wijken als Kruidenbuurt en Hemelrijken. Dat is ook de reden waarom Eindhoven als een van de negen steden in het land geld krijgt uit het subsidieprogramma Doelstelling 2, onderdeel van het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). EFRO is een structuurfonds voor de sociaal-economische ontwikkeling van de zwakste Europese regio`s.

In de negen steden moet de subsidie gebruikt worden ten behoeve van wijken met hoge werkloosheid, verouderde woningen, slechte infrastructuur, veel criminaliteit, drugsoverlast en weinig groen.

Voor de steden is er tussen 2000 en 2006 in totaal 192 miljoen euro EFRO-subsidie, waarvan 15 miljoen euro naar Eindhoven gaat. De stad heeft voor de besteding van dat geld het Focus-programma ontworpen. Het geld moet naar projecten in een doelgebied dat bestaat uit vijf achterstandswijken in het zuidoosten en uit de binnenstad.

De stadsschouwburg – eigendom van de gemeente – ligt inderdaad in een lommerrijke vooroorlogse villawijk ten zuiden van de binnenstad. De grens van het doelgebied is echter zo getrokken dat de schouwburg en een stukje villawijk nog net zijn aangemerkt als achterstandsgebied.

,,Ik heb ernaar gekeken'', zegt raadslid J. Vleeshouwers van de Stadspartij. ,,Ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat dit bewust is gedaan om de schouwburg van de subsidies te laten profiteren. En dat terwijl in de echte achterstandswijken het geld hard nodig is. Een villawijk aanmerken als achterstandswijk kan echt niet'', vindt Vleeshouwers, die het college om opheldering zal vragen. Volgens hem is ,,creatief gebruik'' gemaakt van de regels, maar is het wel in strijd met de geest van die regels.

Gemeentelijk programmamanager F. Klarenbeek zegt dat de stadsschouwburg ,,per toeval'' in het doelgebied ligt. ,,Dat was geen opzet hoor. Achteraf bezien hadden we het doelgebied best nog iets ruimer willen hebben, dan lag nu ook de Witte Dame [een voormalige Philipsfabriek, red.] erin.''

Directeur F. Bruins geeft toe dat zijn schouwburg niet in een achterstandswijk ligt. ,,Maar oneigenlijk gebruik van subsidies? Nee hoor, ons is het geld toegekend omdat we blijkbaar voldoen aan de voorwaarden. Natuurlijk ken ik de wijken waar nog veel te doen is, maar ik ben blij dat onze aanvraag is gehonoreerd. Voor dat geld maken wij een zogenoemde middenzaal met een héél groot venster om het contact met de omgeving te vergroten. We laten zien wat er binnen gebeurt. Zie het als buurtintegratie.''

De aanvraag van Bruins is toegekend door de Focus-stuurgroep. Daarin zitten twee wethouders, vertegenwoordigers van lokale ondernemers, scholen en vakbeweging, alsmede twee ambtenaren van Binnenlandse Zaken en Economische Zaken. Over de ,,herontwikkeling van de schouwburg'' (30 miljoen euro, waarvan 500.000 euro EFRO-geld) is ,,stevig gediscussieerd'' binnen de stuurgroep, verklapt woordvoerster F. Standaert.

Volgens wethouder M. Mittendorff (CDA, Grotestedenbeleid), tevens voorzitter van de stuurgroep, is het EFRO-geld goed besteed. ,,In de schouwburg komt een middenzaal. Die moet ervoor zorgen dat er meer mensen dan tot nu toe naar de schouwburg gaan. Dat zorgt dan voor een verbetering van de sociaal-economische positie van de inwoners, ook uit de achterstandswijken. En dat is een doelstellingen van het Focus-programma.''

De subsidie voor het Frits Philips Muziekcentrum (in de binnenstad) zou binnen een andere Focus-doelstelling vallen: stedelijke uitstraling en informatie- en kennisnetwerken. De wethouder kan ook dat uitleggen. Mittendorff: ,,Daarmee mikken we juist op de bovenkant van de samenleving. We hebben hier vijftig nationaliteiten, werkzaam op hoog niveau. Die willen graag houden. Daarvoor moet het vestigingsklimaat aantrekkelijk zijn, ook op gebied van sport, cultuur en muziek.''

Muziekcentrum-directeur Vringer vult aan: ,,Onze programmering ondersteunt de economische ontwikkeling van de regio.'' Vringer wijst erop dat het niet alleen om geld uit `Brussel' gaat. Hij krijgt ook vier ton uit het budget van het Samenwerkingsverband Regio Eindhoven, een bundeling van 21 gemeenten, en nog eens vier ton van het bedrijfsleven.

Blijft de vraag of er, gezien de problemen in de achterstandswijken, geen andere prioriteiten te stellen zijn in Eindhoven. Wethouder Mittendorff: ,,Dat vind ik best als ik de keuze heb uit veel projecten. Maar die keuze heb ik niet. Het blijkt een hele toer om projecten in de achterstandswijken voor elkaar te krijgen.''