`Bijbel niet alleen voor hoge heren'

Nette Falkenburg ziet als geestelijk verzorger in het ziekenhuis welke rol de bijbel in crises speelt. `Als mensen zélf zonder hulp een bijbeltekst kunnen begrijpen, dan ontstaat er een religieus moment.'

,,De meeste bijbelvertalingen zijn nauwelijks leesbaar, of ze zijn heel kinderachtig, zoals de Groot Nieuws Bijbel. Deze Nieuwe Bijbelvertaling is wél leesbaar. En dan is-ie ook nog eens een initiatief van vrijwel alle kerken. Laat dus deze vertaling alsjeblieft de standaardvertaling worden, zodat er tenminste iets is dat alle christenen in Nederland gemeenschappelijk hebben. En ook de niet-christenen.''

Aan het woord is ds. Nette Falkenburg (46), geestelijk verzorger in het Sofiakinderziekenhuis in Rotterdam. Zij is ,,echt enthousiast'' over de Nieuwe Bijbelvertaling. ,,Het moet absoluut de officiële nieuwe kanselbijbel worden van de Protestantse Kerk in Nederland. Dan zullen de gewone gemeenteleden ook eens wat begrijpen van de schriftlezing.''

Falkenburg, zelf opgeleid in de strenge exegetische school die diep door wil dringen in het originele Hebreeuws, maakte in het Sofiaziekenhuis kennis met de rol van de bijbel in het dagelijks leven, of liever gezegd: in crisissituaties. ,,Tot mijn verrassing wordt er aan het ziekbed heel vaak gevraagd naar een schriftlezing. En als je dan wat gaat lezen, is het zelden begrijpelijk. Dat is toch raar. Neem nou dat `Het geschiedde'. Dat is toch geen taal van nu meer? Je ziet het vaak heel duidelijk in kerkdiensten. Eerst komen de gezangen, dat gaat allemaal nog, die teksten lopen wel, daar is de laatste decennia heel veel werk in gestoken. En dan komt de schriftlezing: de meeste mensen wachten gewoon rustig tot die voorbij is, en hopen dat in de preek nog wat uitleg volgt.

,,In het ziekenhuis is verstaanbaarheid cruciaal, als je aan een ziekbed zit. Als mensen zèlf zonder hulp een bijbeltekst kunnen begrijpen, dan ontstaat er werkelijk een religieus moment. Deze nieuwe vertaling kan dat bieden.''

Falkenburg kan zich er zelfs kwaad over maken. ,,Het is toch stuitend dat dat aspect van leesbaarheid voor gewone mensen zo vergeten wordt door de critici die dwepen met een zo letterlijk mogelijke vertaling! Zij hebben gemakkelijk praten, met hun publiek van hoger opgeleiden en studiegroepjes van de intelligentsia. Maar zij spreken niet voor het gewone kerkvolk dat zelf ook wel eens iets zou willen met die bijbel zónder al die uitleg door de hooggeleerde dames en heren.''

Natuurlijk is het prima dat een preek nadere uitleg geeft aan een schriftlezing, zegt Falkenburg. ,,En natuurlijk mag een dominee dan zeggen: `Wij lazen net dit en dat, maar eigenlijk staat er in het Hebreeuws zus en zo'. Dat is goed. Maar die uitleg is niet het enige dat van belang is in een kerk. Een bijbeltekst moet begrijpelijk zijn, los van de preek.''

Falkenburg was de laatste twee jaar `supervisor' van het Nieuwe Bijbelvertalingsproject. ,,Dat betekende dat ik in laatste instantie, aan het einde van de lijn, de teksten nog mocht lezen en van commentaar voorzien. Ik ben daar echt enthousiast van geworden. Ik kreeg toevallig bijbelboeken die ik altijd enigszins gemeden had omdat ze zo ontoegankelijk zijn. Leviticus, met al die offervoorschriften. Dat bleek heel ritmisch te zijn vertaald, waardoor ik tot mijn verrassing in een cadans kon blijven doorlezen. En Jesaja! Ik ben daar toen zo getroffen door die tekst. Terwijl ik toch theologie heb gestudeerd en Hebreeuws kan lezen.''