Huis Marseille toont sterke fotocollectie

Swingen doen ze, de dansende stellen in Danszaal la Paloma te Barcelona. Ze vullen het beeld van onder tot boven, nergens is een leeg plekje te bekennen. De foto La Paloma, carrer Tignes, Barcelona, Febre 1996 van Craigie Horsfield is het lokaas op de folder en catalogus van de expositie Take Five!. Misschien hoopte Huis Marseille zelf wel op zo'n feest op zijn vijfde verjaardag.

Op Take Five! zet Huis Marseille de eigen collectie in het middelpunt. Een ruime selectie is min of meer thematisch ondergebracht in de verschillende zalen van het pand, met een uitstapje naar de buren, waar documentaire fotografie te zien is van onder anderen filmer Wim Wenders.

De collectie startte bij de opening van Huis Marseille in 1999 met een schenking van vijftig foto's van Museum De Pont. Vijf jaar later bestaat de verzameling uit ruim 165 foto's. De nadruk ligt op hedendaagse fotografie, met name de autonome kunstfotografie, terwijl er ook ruimte is voor documentair werk. Nederlandse fotografen zijn vertegenwoordigd, maar ook fotografen uit de stal van het Duitse echtpaar Bernd en Hilla Becher, dat in de jaren zeventig begon met het categorisch fotograferen van industriële gebouwen. Zij lieten zien dat er schoonheid huist in flatgebouwen en watertorens, gebouwen die toch vooral vanwege hun praktische doeleinden werden gewaardeerd. Een hele generatie fotografen is schatplichtig aan hun werk, onder wie hun leerling Andreas Gursky. Hij is op de expositie vertegenwoordigd met zijn Heidelberg Ost uit 1993, waarin de stad concurreert met het geflonker van de sterren aan de hemel.

Ook de Nederlandse fotografen Frank van der Salm en Edwin Zwakman passen in de traditie van de Becher-school, zij het iets minder direct. Ze fotograferen stedelijke elementen, zoals flatgebouwen. Zwakman is vertegenwoordigd met het a-typische werk Zee/sea uit 1996. Geen gefotografeerde maquette van een flat, zoals we dat van hem kennen, maar een kleine gestalte die aan de vloedlijn van een grijze zee staat. Hun werk vormt samen met onder anderen de nachtfoto's van Axl Hütte een thematisch geheel, waarbij de mens en zijn stedelijke omgeving centraal staan.

In de catalogus stellen directeur Els Barents en conservator Saskia Asser dat de fotografie de rol van de schilderkunst heeft overgenomen. Klassieke thema's als het portret en het landschap doen het goed. Op de tentoonstelling hangen schilderachtige impressies die tegen de romantiek aanschuren, zoals Laura Samsom Rous' bosfoto's of de landschappen van Jean Marc Bustamante.

Toch spreken juist de foto's met typische fotografie-elementen het meeste aan, zoals de onscherpte die Gerald van der Kaap toepast op What we are doing (Modern sleep) uit 2000. Een man ligt gestrekt op bed, als in totale overgave. Omdat de scène zo wazig is, moet je twee keer met je ogen knipperen voordat je ziet wat het voorstelt. Of de prachtige foto van Candida Höfer, die op haar foto Handelingenkamer van de Tweede Kamer der Staten Generaal Den Haag III (2004) een overvolle bibliotheek laat zien, waarbij elk detail haarscherp is.

De basis van de collectie van Huis Marseille is zo sterk gelegd, maar het is ook een veilige keuze. Misschien wordt het nu tijd om de gebaande paden te verlaten en bijvoorbeeld een jongere generatie fotografen naar voren te schuiven. Kunstenaars die de fotografie niet zien als het nieuwe schilderen, maar als een medium dat blootstaat aan ontwikkelingen in zowel techniek als maatschappij.

Tentoonstelling: Take Five! Vijf jaar Huis Marseille. T/m 5/12 in Huis Marseille, Keizersgracht 401, Amsterdam. Di t/m zo 11-17u. Inl. 020-5318989, www.huismarseille.nl