`Met mij gaat alles goed'

In schril contrast met de somberheid over de toekomst van de Nederlandse samenleving staat het oordeel van de bevolking over de eigen toekomst, over het privéleven. Dat ziet er zelfs buitengewoon zonnig uit. Maar liefst 81 procent van de bevolking is tevreden tot buitengewoon tevreden met het eigen leven.

Nog opvallender is dat in de jaren waarin de ontevredenheid over de samenleving zich vertaalde in regelrechte onrust, bekroond met een heuse revolte in mei 2002, de mensen de kwaliteit van hun eigen leven alleen maar hoger gingen waarderen. In 1999 gaf 13 procent van de bevolking het rapportcijfer 9 of 10 voor de kwaliteit van het eigen leven, in 2002 was dat toegenomen tot 21 procent.

Uit de SCP-enquête in februari, waarvan de resultaten vandaag zijn gepubliceerd in het Sociaal en Cultureel Rapport 2004, spreekt een zeker zo grote tevredenheid: 31 procent is zeer of buitengewoon tevreden. Ook over afzonderlijke aspecten van het leven wordt weinig geklaagd. Zo waardeert bijna 20 procent de eigen gezondheid als ,,zeer goed'' en bijna 60 procent als ,,goed''. Drie procent vindt de eigen gezondheid ,,slecht'' of ,,zeer slecht''. Er is een duidelijke samenhang tussen ervaren gezondheid en kwaliteit van leven.

,,Met mij gaat alles goed'', zegt de burger, alleen met de samenleving niet. De tevredenheid met het eigen leven heeft veel meer te maken met hoe het iemand persoonlijk vergaat dan met de stand van zaken in de samenleving, concludeert het SCP. De burger schrijft zijn persoonlijke welvaart, welzijn en gezondheid meer toe aan zijn eigen kwaliteiten, zijn eigen inzet en wellicht wat geluk – en veel minder aan de effecten van politieke keuzen uit het verleden. Dat is niet altijd zo geweest. Toen eind jaren vijftig de AOW werd ingevoerd, brachten de eerste ontvangers hun dankbaarheid jegens Drees persoonlijk tot uiting.

,,De politiek wordt over het algemeen nu eerder gezien als de plaats waar de verslechtering van de positie van de individuele burger besloten wordt'', aldus SCP-directeur Paul Schnabel in het overkoepelende hoofdstuk. Het wordt niet slechter door de loop der dingen, of door de economie, maar door toedoen van de politiek en de overheid zelf.

Voor de meeste mensen is het eigen leven de belangrijkste bron van zingeving geworden, aldus het rapport. Waarschijnlijk is dat altijd al zo geweest, maar meer dan ooit lijken er niet veel andere bronnen van inspiratie of instituties van verbondenheid meer over.