Hogere zorgpremies

Zorgverzekeraars die gezamenlijk een minimumpremieverhoging voor volgend jaar voorspellen, zijn geen felle concurrenten van elkaar. Als benzinepomphouders de prijsmarges voor de brandstofprijzen zouden afkondigen, worden ze beschuldigd van een kartel. Dat toont aan dat de zorgverzekeringsbranche door het grote aantal betrokken partijen een heel andere is dan de brandstoffenhandel.

De brancheorganisatie Zorgverzekeraars Nederland schat de premiestijging voor volgend jaar op tussen de 8,8 en 13 procent, maar minister Hoogervorst (Volksgezondheid, VVD) wil dat de particuliere premies volgend jaar niet meer dan 4 procent stijgen. Hoogervorst treedt hier op als geïnteresseerde toeschouwer, want uiteindelijk stelt de particuliere verzekeraar de particuliere premies vast. Als alle zorgverzekeraars zijn geprivatiseerd in een nieuw zorgstelsel – zoals het kabinet wil– zal de macht van de minister over de premies nog geringer zijn. Dan zijn ook alle ziekenfondsen die nu 65 procent van alle burgers bedienen, particuliere verzekeraars geworden.

Wat opvalt is dat de buitenwacht geen idee kan hebben wat er achter de voorgestelde premieverhoging door de zorgverzekeraars schuilt. Een kostenstijging van de zorg zelf, die terecht wordt doorberekend? Slechte bedrijfsvoering of misschien nog steeds de echo's van de gedaalde beleggingsopbrengsten na de zeepbel op de effectenbeurzen? Geen idee. Een gedetailleerd inzicht in het financiële reilen en zeilen van de zorgverzekeraars is er niet in de mate waarin dat bijvoorbeeld tegenwoordig bij de voormalige monopolist KPN mogelijk is. Transparantie, het sleutelwoord dat hoort bij de vrije markt, is in de zorgsector ver te zoeken.

Een idee zou zijn om de hulp van een toezichthouder in te roepen om vast te stellen of de premieverhogingen terecht zijn. Maar de vraag is of dit betrekkelijk kleine orgaan zo snel kan uitmaken of de gezamenlijke premiestijgingen gerechtvaardigd zijn. In het verleden is gebleken dat dergelijke onderzoeken in grote, gecompliceerde branches veel inspanning kosten, lang duren en soms niets opleveren. Het aantal personeelsleden van zo'n toezichthouder staat doorgaans in geen verhouding tot de uitgebreide staven van verzekeringsmaatschappijen.

Voorlopig zullen de zorgverzekerden dus moeten leven met forse premiestijgingen. Die hebben zich ook in het verleden voorgedaan. Soms is de overheid daar door hervormingsmaatregelen zelf medeverantwoordelijk voor. De verzekeraars zeggen dat de invoering van een nieuw tariefstelsel voor diagnoses en behandelingen wel 4 tot 8 procent extra premiestijging veroorzaakt. Voor dit nieuwe tariefsysteem geldt net als voor de voorgenomen privatisering van het zorgstelsel de vraag wat de zin ervan is, als het leidt tot hogere premies die niet direct ten goede komen aan de zorg.