De rebelse blokfluit

,,Hedendaagse componisten schrijven graag voor blokfluit, omdat het bestaande repertoire klein is en voornamelijk uit oude muziek bestaat. Voor een geijkte bezetting als het strijkkwartet is zóveel repertoire, daar zijn componisten haast bang voor. Stel je eens voor dat jouw werk naast een strijkkwartet van Mozart wordt geprogrammeerd! Voor de blokfluit is er geen ijzeren repertoire, en dus is alles mogelijk. Ik merk dat componisten daar erg gelukkig mee zijn.''

Erik Bosgraaf is blokfluitist en treedt op tijdens het eerste festival van de European Recorder Players Society. Het festival vindt plaats in Amsterdam, en zal voortaan om de twee jaar in een andere Europese hoofdstad worden georganiseerd. In concertzalen, maar ook op ongebruikelijke locaties als het Zuiderbad, de NDSM-werf en het Planetarium van Artis, vinden concerten plaats met vooral eigentijdse blokfluitmuziek.

,,Doordat de blokfluit een underdog-imago heeft, krijgt een compositie die niet aan dat vooroordeel voldoet veel meer impact. Het imago werkt dus positief, het versterkt het verrassingseffect. Meestal reageert het publiek dan ook positiever op nieuwe muziek voor blokfuit dan voor andere instrumenten. Maar ik heb geen zin om dingen te bewijzen. Wij doen wat we doen, en luisteraars mogen daarop reageren zoals zij wensen. Dat is een duidelijk verschil met de generatie van twintig jaar geleden, die driftig probeerde het muziekschool-imago van zich af te schudden.

,,Frans Brüggen was het eerste blokfluitidool. Hij heeft met zijn fantastische spel de hele wereld aan het blokfluiten gekregen. Door zijn platenmaatschappij is hij bovendien tot superster gebombardeerd. Zo werd de blokfluit in de linkse jaren zestig heel populair, ook vanwege de veronderstelde 'puurheid'. In de jaren zeventig keerde Brüggen zich steeds meer af van de oude muziek waarmee hij doorbrak, en vroeg moderne componisten als Luciano Berio en Louis Andriessen stukken voor hem te schrijven. Zo heeft hij de basis gelegd voor de huidige praktijk. Mijn leraar Walter van Hauwe heeft het stokje van hem overgenomen en nog meer componisten gevraagd om nieuwe composities voor blofkfluit. Dankzij hen hoef ik geen componist meer uit te leggen dat de blokfluit geen 'schoolinstrument' is.

,,Tijdens het festival gaat een groot aantal werken in première. Zelf speel ik Zu Zweien, een dubbelconcert voor twee blokfluiten en ensemble van componist Matijs de Roo. Er zijn veel blokfluitconcerten uit de barok; iedereen kent de Classic FM-hits van Vivaldi. Maar er was nog geen hedendaags stuk dat op die manier werkt, met de blokfluit als solist voor een ensemble. De hedendaagse stukken díe er zijn, zijn vaak solostukken of stukken voor kleinere bezetting.

,,Als je op het conservatorium een orkestinstrument studeert, wordt je maar voor één ding opgeleid. Het grote doel is een symfonieorkest terecht te komen, om daarna met een goede CAO een huisje-boompje-beestje-bestaan te kunnen opbouwen. Blokfluitisten kunnen überhaupt niet terecht in een orkest, en dat is een groot voordeel. Ik heb zes jaar hobo gespeeld, en werd gek van dat repertoire. Je hebt geen enkele vrijheid, je moet alleen die ene briljante solo in die en die symfonie kunnen spelen. Ik wil als musicus kunnen anticiperen op de dingen in het muziekleven die nú spelen, niet alleen maar conserveren.''

Het eerste European Recorder Performance Festival vindt plaats van 29 t/m 10 op div. locaties te Amsterdam. Inl.: www.eurorpc.com/erps-nl.htm.