Maak de eigen wijk veiliger voor 6,20 euro bruto

De politie zet vrijwilligers in om de taken van gewone agenten over te nemen. Vrijwilligers krijgen geen vuurwapen, maar ,,het is geen Dad's army.'' Het gaat vooral om hun levenservaring.

Of een politievrijwilliger ook direct als rechercheur aan de slag kan, vraagt een jonge vrouw in een zaaltje in de Rotterdamse wijk Hillegersberg aan de wijkagent. De andere agenten lachen. Dat zit er niet zo snel in. Maar de vrijwilligers zijn volwaardige agenten, met dezelfde opleiding en dezelfde kennis. Eigenlijk is alleen de beloning anders.

In het zaaltje zijn zo'n 35 mensen bijeen voor een informatiebijeenkomst over vrijwilligerswerk bij de politie. De belangstellenden hebben een brief van de politie Rotterdam-Rijnmond gekregen. De strekking: ,,Blijf je toekijken, of kom je helpen?'' Onder de belangstellenden zijn studenten, directeuren, bouwvakkers, huisvrouwen, werklozen.

,,Vrijwilliger worden bij de politie moet een roeping zijn'', houdt de wijkagent de mensen voor. ,,Het is zeker niet vrijblijvend.'' De opleiding duurt lang, 3,5 jaar. Bovendien is de selectieprocedure is net zo zwaar als de school voor ,,echte'' agenten.

Op dit moment zijn er in Nederland zo'n 1.800 politievrijwilligers in de leeftijd van 18 tot 45 jaar. De vrijwillige agent krijgt na de opleiding een politie-uniform, pepperspray, handboeien en een wapenstok. Hij mag verdachten staande houden en boetes uitdelen. De meeste vrijwilligers blijven vrijwilliger in de eigen buurt en worden minimaal een dag per week ingezet bij surveillances, evenementen, verkeerscontroles en dat soort zaken. De politievrijwilliger wordt niet opgeroepen voor noodsituaties. Vrijwilligers krijgen per uur 6,20 euro bruto en eenmaal per jaar een bonus van ongeveer 140 euro.

Er moet meer politie op straat. Het korps Rotterdam-Rijnmond wil dit bereiken door vierhonderd vrijwilligers te werven. Tien procent van het totale personeelsbestand moet vrijwilliger zijn, zegt de vrijwillerscoördinator in Rotterdam-Rijnmond.

Sommige korpsen zijn minder enthousiast over de vrijwilligers. De Rotterdamse vrijwilligerscoördinator Leo de Haas: ,,De meeste korpsen die niet enthousiast zijn, zien politievrijwilligers als hobbyisten. Politie is een vak, dat moet je iedere dag doen, zeggen ze.'' Kees den Bakker van het Nederlands Politie Instituut: ,,Er wordt vaak lacherig gedaan, en gezegd dat het een soort Dad's Army is. Een stel kneuzen met een uniform en een wapenstok. Onterecht. Er wordt veel van deze mensen verwacht. Er werken ook vrijwilligers in verpleeghuizen. Dan is dit net even opwindender.''

De meeste politiekorpsen in Nederland nemen nauwelijks meer nieuwe mensen aan. De politievrijwilliger is daarom steeds belangrijker, al wordt de vrijwilliger officieel niet bij de sterkte van een korps gerekend. Den Bakker van het Politie Instituut: ,,Het is absoluut niet zo dat de politie deze mensen gebruikt omdat ze zo goedkoop zijn. Maar het helpt wel mee aan meer blauw op straat.''

Vrijwilligerscoördinator De Haas: ,,Deze mensen zijn voor ons interessant omdat ze ervaring hebben opgedaan in andere omgevingen. Dat ze een vaste baan krijgen is niet ons primaire doel.''

,,De politie is een gesloten cultuur'', beaamt Den Bakker. ,,Deze vrijwilligers brengen hun ervaring mee, en daar leren wij veel van.'' De vrijwillig klaargestoomde politievrijwilliger maakt na zijn opleiding volwaardig deel uit van het wijkteam. Een enkeling stroomt door naar een beroepsfunctie, maar dat blijven uitzonderingen.

De politie maakt naast de politievrijwilligers ook nog eens gebruik van andere vrijwilligers, de zogeheten volontairs. De technische recherche in Rotterdam en Amsterdam maakt er sinds begin dit jaar gebruik van, voor bijvoorbeeld DNA- en sporenonderzoek. Hierbij gaat het vooral om vakkennis. Deze vrijwilligers worden ook onderworpen aan antecedentenonderzoek, maar hoeven geen diploma te halen. Zij hebben geen opsporingsbevoegdheid.

In het Hillegersbergse zaaltje arresteert de hoofdrolspeler van een voorlichtingsfilm ondertussen iemand in een voetbalstadion wegens het vernielen van een stoeltje. De politievrijwilliger kijkt er serieus bij. Aan niets is te zien dat hij dit naast zijn reguliere werk doet: hetzelfde uniform, dezelfde mogelijkheden.

Niet iedereen is geschikt voor de vrijwilligerspost. Een paar mannen in de zaal veren op als het over vuurwapens gaat. Maar een vrijwilliger krijgt geen pistool. Een van de mannen is hevig teleurgesteld. ,,Wat een onzin'', blaft hij. Wie een fascinatie voor wapens aan de dag legt, komt niet door de psychologische test, benadrukt de wijkteamchef.

De jonge dame die zo graag rechercheur wil worden vertelt aan het gezelschap: ,,Ik kan alles behalve 112. Ik ben heel gevoelig en kan gewoon niet tegen verkeerslachtoffers'', zegt ze. Maar de politievrijwilliger wordt opgeleid tot allround-medewerker en zal hier dus ook mee te maken krijgen, meent de wijkagent. Dat wordt dus lastig. Maar geen zorgen, zegt hij: eenmaal door de sollicitatieprocedure duurt de opleiding tot politievrijwilliger 3,5 jaar. In die tijd komt het omgaan met dergelijke gevallen ruimschoots aan bod.