`Wij staan niet met spandoeken op het Binnenhof'

En plotseling was er 10 miljoen euro en kon het lobbyen opnieuw beginnen. De onrust in de kunstsector over de subsidies voor de komende vier jaar duurt nog even voort.

Negentien miljoen euro bezuinigen. Dat was het vonnis dat over de Nederlandse kunstwereld werd geveld. Een zomer lang vochten gezelschappen, musea, werkplaatsen en festivals voor wat ze waard waren. Er werden handtekeningenacties gestart, media gemobiliseerd, brieven naar de Tweede Kamer gestuurd. En er werd zelfs gedemonstreerd. Totdat staatssecretaris Medy van der Laan op Prinsjesdag liet weten waar de klappen zouden vallen, en de hoop voor velen vervlogen leek.

Slechts enkele dagen later zag de toekomst er ineens iets gunstiger uit. Tijdens de Algemene Beschouwingen in september besloot de coalitie dat de voorgenomen bezuiniging met de helft kon worden teruggedraaid. Plotseling was er tien miljoen extra, en kon het lobbyen opnieuw beginnen. Volgens een woordvoerder van OCW is Van der Laan de laatste weken bestookt met brieven en telefoontjes van instellingen die weer ,,even laten weten dat ze geld nodig hebben''.

Die stroom clementieverzoeken heeft de staatssecretaris zelf over zich af geroepen, zegt Marianne Versteegh van belangenvereniging Kunsten '92. ,,Er ontbreekt lijn in haar beleid. Er heerst nu grote onduidelijkheid over wie aanspraak kan maken op het extra geld.''

Van der Laans voornaamste raadgever, de Raad voor Cultuur, kwam vorige week inderhaast met een ongevraagd advies en schoof 29 organisaties naar voren. ,,Een soort boodschappenlijstje'', aldus Versteegh. Daarop stonden vijftien `grijze instellingen' die in april in de Cultuurnota door de Raad inhoudelijk positief beoordeeld waren, maar geen subsidie kregen. Met als aantekening: als er meer geld vrijkomt, dan graag alsnog. Ook veertien andere hadden volgens de Raad recht op extra subsidie. En hoewel Van der Laan direct het advies naast zich neer legde, kregen de instellingen hoop.

Dansgroep Anouk van Dijk is een van de groepen in dit `vagevuur'. Zakelijk leider Jerry Remkes wist dat er een positief advies zou komen als er extra geld was. Remkes zegt niet meer gelobbyd te hebben. ,,Dit is een krachtenspel tussen de Raad voor Cultuur, Van der Laan, en de Kamer. Daar doen wij weinig aan. Wel hebben we bij de fracties geïnformeerd, en die vinden allemaal dat het extra geld allereerst naar de grijze instellingen moet gaan.''

Het Theaterfestival hoort eigenlijk niet op de `grijze' lijst, omdat het eerdere advies zeer kritisch was. Het bestuur heeft hieruit zijn conclusies getrokken en het festival opgeheven. Wordt dit besluit teruggedraaid nu de Raad alsnog adviseert om geld te geven? Directeur Arthur Sonnen: ,,Nee, het vrijgekomen geld gaat naar een initiatief om een nieuw theaterfestival op te richten. Ik heb daar verder niets mee te maken.''

Opvallend is dat de Raad voor Cultuur in het ongevraagde advies zweeg over de orkesten en operagezelschappen. Alleen enkele kleine gezelschappen, zoals het Maarten Altena Ensemble en het Nederlands Fluitorkest, kregen een nieuwe kans. Ook de algemene korting van 2,5 procent op de musea werd niet vermeld, merkte Herma Hofmeijer van de Vereniging van Rijksgesubsidieerde Musea (VRM) tot haar spijt. Hofmeijer hoopt nu op resultaten van ,,stille diplomatie''. ,,We proberen bij Kamerfracties onze punten voor het voetlicht te brengen. Onze lobby is waarschijnlijk minder opzichtig dan in andere sectoren.'' Directeur Renee Magendans van het Rijksmuseum voor Oudheden beaamt dat. ,,Wij staan niet met spandoeken op het Binnenhof.''

In de filmwereld heeft een intensieve lobby al wel resultaten geboekt. Op last van de Tweede Kamer zal het kabinet alsnog twintig miljoen uittrekken voor fiscale maatregelen om de filmindustrie te ondersteunen. Dat geld zal vooral ten goede komen aan de publieksfilm, en daarom pleit de Federatie voor Filmbelangen nu ook voor de `artistieke film'. In een brief aan de staatssecretaris schrijft ze dat er 2,5 miljoen zou moeten worden gereserveerd voor ,,films die het stempel dragen van de maker''.

Andere delen van de filmsector hebben ook belangstelling voor een deel van het geld. Het Filmmuseum, dat vier procent extra moest bezuinigen, verzocht om kwijtschelding van die efficiencykorting. Om zijn brief aan OCW kracht bij te zetten, schoof adjunct-directeur Rieks Hadders onlangs aan bij de D66-fractie in de Tweede Kamer. Heeft hij toezeggingen gekregen van fractieleider Boris Dittrich? ,,Van alle kanten krijgt hij nu zulke verzoeken'', zegt Hadders. ,,Hij heeft ons aangehoord en beleefd geknikt.''

Van der Laans beslissing over de verdeling van de tien miljoen zal volgens haar woordvoerder ,,zeer binnenkort vallen''. Op 15 november houdt de Kamercommissie Cultuur een hoorzitting. Een week later behandelt de Tweede Kamer de Cultuurnota.