Latino-stem is moeilijk te winnen

Latijns-Amerikanen worden op het moment dat ze Amerikaans staatsburger worden al benaderd om te gaan stemmen. ,,Ze kunnen de volgende president kiezen, net zoals ze de vorige president kozen.''

Als een havik stort Abel Valls, vrijwilliger van de Democraten, zich op José Creel. ,,Heeft u zich al geregistreerd als kiezer?'' Een benauwd kijkende Creel, nog geen minuut Amerikaans staatsburger, zoekt een manier om weg te komen. Zojuist heeft hij voor een rechter in San Diego, net als 1.016 andere migranten, met zijn hand op het hart trouw beloofd aan de Verenigde Staten en het liefst wil hij zijn vrouw en kinderen omarmen en zijn nieuwe papieren laten zien.

Valls geeft hem geen kans. ,,Het is belangrijk om uw nieuwe recht met beide handen aan te pakken. Stem Bush uit het Witte Huis.'' Creel weet weg te komen, maar nog geen twee stappen verder wordt hij tegengehouden door Deney Benevides, geheel gekleed in de kleuren van de Amerikaanse vlag. ,,Het is belangrijk om juist nu te stemmen'', zegt ze en in rap Spaans houdt ze een betoog over de familiewaarden van de Republikeinen en duwt wat folders en stickers in Creels handen.

Het winnen van de kiezer begint in de VS al op het moment dat iemand staatsburger wordt, en zo vlak voor de verkiezingen hebben de vrijwilligers van beide partijen de opdracht gekregen vooral de van oorsprong Latijns-Amerikanen voor zich te winnen. Want dit jaar is de Latino-stem belangrijker dan ooit. Latino's (die zich aan de Oostkust Hispanics noemen) zijn voor het eerst de grootste minderheidsgroep in de VS; hun aantal groeide de afgelopen vier jaar met 21 procent tot 39,8 miljoen. Een op de acht Amerikanen is oorspronkelijk van Latijns-Amerikaanse afkomst en in swing states als New Mexico is maar liefst 30 procent van de kiesgerechtigden Latino.

Dat betekent dat Latino's over anderhalve week theoretisch het verschil kunnen betekenen tussen winst en verlies. ,,Ze kunnen de volgende president kiezen, net zoals ze de vorige president kozen'', erkende onlangs Lionel Sosa, media-adviseur van president Bush, tegen journalisten. Hij zei dat zonder de steun van de Latino-kiezers voor Bush, vooral de Cubanen in Florida, ,,Al Gore nu in het Witte Huis zou hebben gezeten''.

Maar het winnen van die Latino-stem is niet eenvoudig. Dat komt ten eerste omdat het `label' Latino minder homogeen is dan het lijkt. Latino's bestaan niet uit één ras, spreken niet allemaal Spaans en zijn in vergelijking met bijvoorbeeld zwarte Amerikanen daardoor moeilijker als één man aan te spreken. De van oorsprong Puerto-Ricaanse zangeres Jennifer Lopez is een Latina, net als de in San Francisco wonende Chileense schrijfster Isabel Allende. Mexicaanse bouwvakkers in El Paso, Colombiaanse miljonairs in Miami en Hondurese bendeleden in Los Angeles: allemaal Latino's.

Bovendien zijn Latino's meer dan welke groep ook bereid van de ene partij naar de andere over te stappen en registreren ze zich vaker als onafhankelijk. Traditioneel identificeerde een meerderheid zich met de Democraten, maar vier jaar geleden stemde 35 procent voor Bush, het grootste percentage Latino's ooit dat voor een Republikein stemde. En ook bij de verkiezingen om het gouverneurschap van Californië kreeg de Republikein Arnold Schwarzenegger aanzienlijk meer Latino-steun dan Democraat en Mexicaans-Amerikaan Cruz Bustamante.

John Kerry heeft meer redenen om zich zorgen te maken. Belangrijke organisaties als de Mexican American Political Association hebben hun steun voor de partij ingetrokken. ,,We zijn loyaal geweest, maar de Democraten hebben ons aan het lijntje gehouden'', zegt voorzitter Nativo Virgil Lopez. ,,De Democraten hebben veel beloofd, maar weinig geleverd.''

Onderzoeken laten bovendien zien dat hoe langer een Latino in de VS woont, hoe meer hij geneigd is op de Republikeinen te stemmen. ,,We hebben conservatieve neigingen. De familie is belangrijk, het geloof. We zijn tegen abortus en tegen het homohuwelijk. Het is de manier waarop we worden opgevoed'', bevestigt Armando Vazquez Ramos, hoogleraar Chicano-studies in Long Beach.

De kandidaten spelen er op in: op de Spaanstalige televisiestations wordt een `Stem voor uw Waarden'-spotje van Bush uitgezonden en in een andere reclame speelt John Kerry met zijn dochters het onder Latino's populaire voetbal terwijl een commentator hem introduceert als een ,,religieus man, een familieman, een eerlijk man''.

Maar ook de Republikeinen zijn zich niet verzekerd van de steun van de Latino's. Met name in Florida, waar de Cubanen in 2000 Bush nog aan een nipte zege hielpen, is het tij gekeerd. Het aantal niet-Cubaanse Latino's is gestegen en onder Cubanen die na 1980 in de VS kwamen of in de VS zijn geboren, bleek Kerry in een peiling vorige week populairder dan Bush. Vooral een nieuwe beperking op financiële hulp aan Cuba leek doorslaggevend bij die keuze.

Cecilia Muñoz van de Latino-burgerrechtenorganisatie National Council of La Raza (NCLR) denkt dat de eerste kandidaat die de komende week Latino's op overtuigende wijze weet aan te spreken op het gebied van onderwijs en gezondheidszorg uiteindelijk de stemmen zal krijgen. ,,Latino's zijn, meer dan andere groepen Amerikanen schoolverlaters, arm en hebben geen ziektekostenverzekering. Het is frustrerend om te zien dat beide kandidaten denken dat onze belangrijkste zorg immigratie is, maar de meeste van ons zijn hier geboren.''

Hoogleraar Vazquez denkt dat dat niet alleen geldt voor de komende verkiezingen, maar vooral voor die van 2008 en de verkiezingen daarna wanneer een kwart van de Amerikanen Latino zal zijn. ,,Eenderde van de Latino's in de VS is nu nog minderjarig, maar zal dan mogen stemmen. Latino's kiezen de presidenten van de toekomst.''