Kans voor het stedelijk

Stellen we ons voor dat het complex van de kunsten, om te beginnen de kunstenaars zelf, dan de galeries, de kopers, de musea, en de dienstverlenende bedrijven van de verzekering en het transport zonder de steun van het mecenaat moesten werken, wat moest u dan voor uw museumkaartje betalen? En wat kreeg u dan te zien? En waar? Ik kies nu het zwartste scenario. Voor driemaal zoveel geld werd u toegelaten tot een vervallen gebouw waar niet veel bijzonders aan de muur hing. Gelukkig hebben we altijd rijke mensen gehad die hun overmaat aan geld en macht niet alleen gebruikten om in grote paleizen te wonen. Ze hielden, of houden van de kunsten, stoppen daar een deel van hun kapitaal in en gebruiken hun macht (die dan invloed heet), om het complex van de kunsten in het algemeen te bevorderen. Daarvoor worden ze nu met bekendheid en dankbaarheid beloond, en straks met onvergetelheid. Als de Romeinse ridder Gaius Clinius Maecenas (65-8 v,Chr.) niet zoveel van literatuur had gehouden dat hij Horatius en Vergilius ruim had gesubsidieerd, had het oeuvre van deze schrijvers er anders uitgezien, en van Gaius hadden we nooit gehoord. Nu leeft de achternaam van deze liefhebber voort in een begrip: het mecenaat. Wat we van zijn voornaam moeten denken is een andere zaak. Bij gajes denk je aan mensen met wier normen en waarden het niet helemaal in orde is. Dat kan wel, maar het hoeft niet.

Nu wordt ABN Amro `partner van het Stedelijk Museum in Amsterdam'. Zo heb ik het in de krant gelezen. De hemel zij dank, dacht ik als naïef liefhebber. Jaren en jaren zijn de Amsterdammers aan hun kop gezanikt met plannen voor verbouwingen die te duur waren of waarvoor de verkeerde architecten waren geëngageerd. In 1999 was autofabriek Audi bereid een renteloze lening van 12 miljoen gulden te verstrekken en een bijdrage van 80.000 gulden per jaar, als het museum een Audi tentoonstelde. Zo'n gift is niet exorbitant, maar met die renteloze lening was het wat anders. En een auto in het museum? In het Museum of Modern Art staat al ongeveer een halve eeuw een Porsche. Als Audi zijn oorspronkelijk geëxposeerde model daar tot in lengte van dagen zou laten staan, zouden over een jaar of tien de mensen zeggen: ,,Kijk, een oude Audi. In zo'n ding heeft G. Wilders nog gereden.'' Op die manier kon het publiek zien, hoe vlug de tijd vervliegt. Maar de Amsterdamse gemeenteraad toonde zich onkreukbaar.

Ook ABN Amro gaat natuurlijk niet voor niets met het Stedelijk in zee. De bestuursvoorzitter van de bank, Rijkman Groenink, is een jaar geleden al benoemd tot voorzitter van de voorlopige raad van toezicht van het museum. En sinds 1999 is hij al lid van de aankoopcommissie. Hij heeft verstand van geld en hij heeft verstand van kunst.

De interim-directeur van het Stedelijk is dus `zeer enthousiast' over de nieuwe samenwerking. Dat de bank het museum zal gebruiken om klanten te ontvangen, wie zal er bezwaar tegen hebben als ze na sluitingstijd nog eens langs de muren dwalen. Elk museum is er tot stichting en vermaak van iedereen.

Zo kom ik aan een voorstel waarmee ik iedere directeur van het Stedelijk sinds Sandberg heb lastiggevallen. Maak een tentoonstelling over de jaren vijftig en zestig! In 1995 was het zo ver, niet hier maar in het Whitney Museum of American Art in New York. Beat Culture and the New Ameria, 1950-1965. Bewonderenswaardig hoe die mensen het hadden aangepakt. Alles en iedereen was vertegenwoordigd: de schilders en de installatiemakers, de schrijvers en dichters, en ook met hun geluid de muzikanten, en de politici.

Het was een complete reconstructie van de omwenteling in de hele maatschappij, alles wat president Bush en de zijnen nu proberen ongedaan te maken.

Na al het gezeur van de afgelopen jaren zoiets in het Stedelijk, maar dan over Amsterdam en Europa. Dat zou geen museale uitdrukking van heimwee zijn, maar een noodzakelijke bijdrage tot het goede begrip van de geschiedenis. Alles is bewaard, veel van de toenmalige revolutionairen leven nog en zijn uitstekend bij hun hoofd. Laat zien wat ze toen hebben gemaakt, de dichters van Braak, de mensen van Podium. Maak een programma met de films van Louis van Gasteren en Jan Vrijman, laat Remco Campert en Jan Wolkers memoires vertellen, probeer het volledige beeld te reproduceren. Daar is het Stedelijk voor. Ik weet zeker dat het storm loopt. En 's avonds beleven de gasten van ABN Amro het historisch avontuur dat zich afspeelde toen zij nog in de box zaten. Onvergetelijk!