Je woont ééerst in een stad

Burgemeester Guusje ter Horst van Nijmegen wil dat gemeenten meer armslag krijgen. ,,Mensen voelen zich eerst inwoner van een stad, dan pas van een land.''

,,Het is een vorm van chantage.'' Burgemeester Guusje ter Horst (PvdA) van Nijmegen neemt geen blad voor de mond om het rijksbeleid meer taken bij gemeenten neer te leggen te typeren. ,,Het rijk weet heel goed dat wij als gemeenten meer autonomie willen, maar als we toehappen, krijgen we wel minder geld.''

Ter Horst is voorstander van het idee om gemeenten, in ruil voor de opbrengsten, zelf de controles op overtredingen van gemeentelijke verordeningen te laten verzorgen. ,,Wildplassen bijvoorbeeld veroorzaakt veel ergernis in de stad. De politie komt er niet aan toe daartegen op te treden, maar wij vinden dat wel heel belangrijk.''

Volgens burgemeester Ter Horst wegen de kosten om een ambtelijke afdeling op te tuigen niet op tegen de opbrengsten. Gemeenten willen graag meer verantwoordelijkheid, zegt Ter Horst, maar niet als er te weinig geld is voor de uitvoering. ,,We hoeven er niet aan te verdienen, maar het moet minimaal budgettair neutraal gebeuren.'' Decentralisaties zijn wat haar betreft synoniem voor bezuinigingen.

De overheveling van de budgetten om bijstandsuitkeringen te verstrekken en werklozen te begeleiden naar een baan heeft Nijmegen weliswaar meer beleidsvrijheid opgeleverd, maar ook een korting van drie miljoen euro. ,,Nijmegen is een linkse stad, dus hebben we besloten om dit bedrag uit andere middelen te halen, maar daar kun je natuurlijk niet ongestraft mee doorgaan'', zegt Ter Horst. De geplande decentralisatie van lichte zorgtaken in het kader van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning wordt onder de noemer `risico' in de begroting opgenomen. Ter Horst: ,,De kans is groot dat wij daarvoor te weinig geld krijgen. Dan moet er een keuze gemaakt worden om de tekorten uit eigen middelen te compenseren zoals bij de bijstand, of ze door te vertalen zoals we bij de rijksbezuinigingen op sociale instellingen hebben gedaan.''

De financiële positie van Nijmegen (157.000 inwoners), ,,van oudsher een arme gemeente'', is volgens Ter Horst de laatste jaren verbeterd, maar ze is niet florissant. De lagere uitkeringen uit het gemeentefonds worden voornamelijk opgevangen door te snijden in het ambtelijk apparaat. ,,Dat doet echt pijn'', aldus Ter Horst.

Nijmegen ziet de gedeeltelijke afschaffing van de onroerendezaakbelasting (OZB) als een ,,dubbele strop''. De stad wordt beperkt in de mogelijkheden om belastingen te innen. Minima krijgen ineens een hogere afvalstoffenheffing. Dat komt omdat de afvalstoffenheffing in Nijmegen voor de helft gekoppeld is aan de OZB, die voor veel minima relatief laag is.

Ook Ter Horst is vandaag op het Malieveld. ,,Het echte werk gebeurt in de gemeenten. Mensen voelen zich in de eerste plaats inwoner van een stad, dan pas van een land. Maar gemeenten hebben niet het gevoel dat ze door minister Remkes als serieuze gesprekspartner worden gezien.''