Blair overleeft nieuwe crisis

Voorafgaand aan een fel Lagerhuisdebat gaf de Britse regering gisteren formeel het groene licht voor de overplaatsing van troepen in Irak. Blair heeft de overplaatsing alsnog politiek verkocht.

De overplaatsing van een Britse eenheid naar centraal-Irak onder Amerikaans bevel had verkocht moeten worden als ,,routinezaak''. Het werd een nieuwe etappe in de controverse over Irak die premier Blair blijft achtervolgen.

Voorafgaand aan een fel Lagerhuisdebat gaf de regering gisteren formeel het groene licht voor de overplaatsing. De 850 man het Schotse Black Watch-regiment plus ondersteuning van mariniers en genietroepen verhuist van het relatief rustige zuiden naar Iskandariya, ten zuidwesten van Bagdad. In de `sunnitische driehoek', waar Amerikanen semi-permanent vechten met opstandelingen, zullen ze mariniers aflossen die elders worden ingezet.

Dat de Britten zouden gaan, was al duidelijk. De Britse legertop had weliswaar grote reserves bij het weghalen van soldaten die node in het zuiden konden worden gemist, maar wist dat de politieke chefs een officieel verzoek van bondgenoot Amerika niet konden weigeren.

Toen dat verzoek van George Casey, chef van de 130.000 Amerikanen in Irak, vorige week uitlekte, waren de voorbereidingen al bezig. Er waren nog wel vragen open. Over de duur van de inzet, over het exacte werkterrein, over de bevelslijnen en over de vraag onder welke geweldsinstructie de Britten zouden opereren.

Die laatste twee zijn militair van cruciaal belang, omdat de Britten traditioneel minder vertrouwen op overweldigende vuurkracht dan de Amerikanen en zelfs geloven dat trigger-happy optreden contraproductief is. De relatieve rust rond Basra zou daarmee samenhangen. Werk in een explosiever gebied, met een andere religieuze samenstelling, zou de Britse doctrine sowieso op de proef stellen. Weten hoeveel armslag ze daarbij hadden was daarom essentieel.

Toen Geoff Hoon, minister van Defensie, het Lagerhuis maandag vertelde dat het definitieve besluit afhankelijk was van militaire afwegingen, sprak hij echter de halve waarheid, want de zaak was ook politiek brisant geworden. En niet alleen omdat het land vreesde voor dode militairen of het mislopen van het beloofde kerstverlof van de Black Watch. Labour-parlementariërs en de oppositie zagen een politiek motief. President Bush, die in zijn nek-aan-nek-race met John Kerry het verwijt van een Iraakse Alleingang moet pareren, zou de overplaatsing willen uitbuiten als ,,gebaar van internationale solidariteit''.

Over een motie om de overplaatsing af te wijzen is gisteren niet gestemd. Onderhandelingen tussen de regering en een reeks weifelaars haalden de lont deels weg. Daarbij leek het bij nader inzien onwaarschijnlijk dat de verplaatsing de uitslag van de verkiezingen zou beïnvloeden. ,,Stel je een huiskamer in Florida voor'', schreef The Times, ,,waar ze op pagina B27 van de plaatselijke krant een mini-bericht lezen dat de kranige Geoff Hoon de Britten opdracht heeft gegeven de huid van Amerika te redden''.

Blairs belangrijkste argument was dat de verplaatsing ,,wel degelijk te maken heeft met verkiezingen''. Niet de presidentsverkiezingen, maar de verkiezingen in Irak, gepland voor januari, aldus Blair. Als we kunnen bijdragen aan een veiliger klimaat, hebben we de plicht dat te doen.

Zelfs felle critici van Blair buiten de politiek steunden hem. ,,We zitten in hetzelfde schuitje'', schreef Max Hastings, oud-hoofdredacteur van de conservatieve Telegraph en militair historicus in The Guardian. ,,Het idee dat we simpelweg in een veilige hoek blijven zitten en wachten tot de Amerikanen zich klemlopen is zinnig noch bewonderenswaardig.''

Veel Britse burgers vinden dat ook, blijkt uit peilingen. Het sluit ook aan bij het wijdverspreide idee dat vermeend superieur Brits militair inzicht de Amerikanen wel een lesje kan geven.

Blair heeft de overplaatsing alsnog politiek weten te verkopen. Militair kregen de Britten ook hun zin: ze houden hun geweldsinstructie en staan alleen nominaal onder Amerikaans bevel. En de Black Watch is met kerst weer thuis, beloofde Blair, al zei hij er niet bij of de groep wellicht door anderen wordt afgelost.

Voor Blair blijft het wachten tot de oppositie hem een volgende aanval van Irak-migraine bezorgt. Voor de militairen is die al begonnen. Sir Michael Walker, de hoogste Britse generaal, zei te vrezen dat opstandelingen zich nu vermoedelijk juist zullen richten op de Britten om de politieke controverse uit te buiten.