`Operatie Bagdad' in Haïti

In de hoofdstad van Haïti woedt een stadsguerrilla naar het voorbeeld van Irak. Politieagenten worden onthoofd in `Operatie Bagdad'. ,,Het gaat zo slecht dat het alleen maar beter kan.''

Op de kruising van de Rue du Centre en de Rue des Miracles in het hartje van de Haïtiaanse hoofdstad Port-au-Prince is net geschoten. Een kwartiertje geleden. Mannen met bivakmutsen die met een truck kwamen aanrijden, begonnen in het wilde weg luid te knallen.

Wonder boven wonder is er zo te zien niemand gewond geraakt in de overvolle winkelstraat.,,Ik heb niets gezien, zegt een vrouw die even de benen had genomen maar nu weer bezig is haar kraampje met potten `versterkende haarcrème' opnieuw in te richten. ,,Ik wil niets te maken hebben met politiek en zeg niets, vertelt op haar beurt de eigenaresse van restaurant Paradis de Amis dat op een steenworp ligt van de plek waar zich deze ochtend het schietincident voordeed.

Het zijn taferelen die sinds drie weken aan de orde van de dag zijn. Op 30 september herdachten de aanhangers van de in februari dit jaar verdreven president Aristide dat het 13 jaar geleden is dat er tegen hun leider een staatsgreep werd gepleegd. Gewapenderhand verstoren ze sindsdien de orde in wat ze zelf `Operatie Bagdad' noemen. Ruim vijftig mensen werden gedood. Tien agenten zijn wreed onthoofd. Volgens de interim premier Gérard Latortue probeert Aristide met zijn handlangers vanuit ballingsoord Zuid-Afrika chaos te scheppen om aan te tonen dat alleen na zijn terugkeer Haïti er pas echt weer boven op kan komen. Maar gek genoeg lijken het huidige opnieuw oplaaiende politieke geweld en zelfs ernstige natuurrampen het dagelijkse leven niet echt te verstoren. Alles went voor de Haïtianen. Deze week gingen kinderen voor het eerst in drie weken weer naar school. De meeste winkels zijn open. Zelfs het uitgaansleven draait weer redelijk al is het aangepast. Voor de metalen poort van bistro Café Albert bijvoorbeeld zit een man met een groot geweer die de wacht houdt. Binnen zijn bijna alle tafeltjes bezet en wordt heerlijke in bier gestoofde konijn met frieten geserveerd.Een goed half jaar regeert een interim regering Haïti. Het bewind wordt geleid door Latortue, een voormalige VN-medewerker die zoals veel Haïtianen in Florida woonde en door prominente Haïtianen is voorgedragen als politieke bewindvoerder tot de nieuwe verkiezingen die voor volgend jaar zijn voorzien. Latortue geldt als een integer bestuurder en dat is een heel verschil met de vrijwel door iedereen als totaal corrupt beschouwde Aristide. Toch is een veelgehoorde klacht dat de huidige regering te weinig doet. Er heeft bijvoorbeeld nog steeds geen ontwapening plaatsgevonden van de gewapende groepen die het land terroriseren. De 3.700 VN-militairen in het land lijken met echt optreden te wachten tot ze, zoals afgesproken, in aantal verdubbeld zijn.

,,Ook de huidige regering doet niets om aan de straffeloosheid in Haïti een einde te maken, zegt Pierre Esperance, directeur van de mensenrechtenorganisatie NCHR. ,,Als je toestaat dat corruptie en het uitmoorden van burgers doorgaat, zal het in Haïti nooit echt beter gaan.In zijn kantoor hangt een poster met foto's van in de afgelopen vier jaar vermoorde Haïtiaanse journalisten. De daders zijn nooit gepakt. ,,Er is nauwelijks interesse voor hervorming en versterking van het justitiële apparaat, zegt Esperance. ,,Van de 1,3 miljard dollar die eerder dit jaar op een internationale donorconferentie is toegezegd aan Haïti wordt slechts zeven procent gereserveerd voor hulp aan justitie. Dat zegt genoeg.

Toch heerst er ook tevredenheid en zelfs optimisme onder de Haïtianen. Op het terrein van de sociale faculteit van de Staatsuniversiteit vertellen studenten hoe opgelucht ze zijn dat Aristide weg is. Op deze plek werden studenten op 3 december vorig jaar massaal in elkaar geslagen door de gewapende aanhangers zogeheten Chimeres van Aristide. De rector van de universiteit werd de benen gebroken. Het was een represaille voor de protesten van studenten tegen Aristide. De gebeurtenissen van 3 december leidde tot de vorming van een front dat de president uiteindelijk fataal werd.

,,We waren bang voor de bandieten die Aristide steeds op ons afstudeerde, zegt studentenleider Vaval Foqué (28). ,,De afgelopen maanden waren we weer vrij al lijkt het er nu op dat alle ellende opnieuw begint. Het zou goed zijn als de regering de bandieten weet te overtuigen dat Aristide echt nooit meer terugkomt.

De massale protesten tegen Aristide lijken de Haïtianen evenwel een zekere vorm van eenheid te hebben bezorgd. ,,Iedereen snapt nu dat er definitief iets moet gebeuren om dit land er weer bovenop te helpen. En het gaat zo slecht dat het alleen maar beter kan, zegt student psychologie Balthasar Jacques (24).,,Jonge mensen hebben meer dan ooit bereidheid om de Staat Haïti opnieuw op te bouwen, zegt studente communicatie Marie Ange (20).

En jonge mensen zijn er genoeg: veertig procent van de acht miljoen Haïtianen is jonger dan veertien jaar. ,,Met een goede opleiding zijn er genoeg mogelijkheden om in Haïti een zinvol bestaan op te bouwen. Aan de brain drain [een miljoen Haïtianen wonen in het buitenland, red.] zal definitief een einde komen''.