Kroes was lobbyist voor Lockheed

Neelie Kroes, beoogd Europees commissaris voor Mededingingsbeleid, was zeven jaar geleden lobbyist voor het Amerikaanse defensieconcern Lockheed Martin.

Dat heeft haar woordvoerder vanmorgen bevestigd. De woordvoerder reageert op een publicatie in The Wall Street Journal. Daarin staat dat Kroes de activiteiten voor Lockheed niet gemeld heeft aan toekomstig Commissie-voorzitter Barroso en aan het Europees Parlement. Haar woordvoerder geeft dat toe, maar verwijst naar EU-regels die van kandidaat-commissarissen alleen vragen bestuurs- en directiefuncties bij bedrijven en organisaties op te geven.

Analisten wijzen er echter op dat de activiteiten van Kroes voor Lockheed relevant kunnen zijn. Lockheed Martin is gelieerd aan het Italiaanse concern Finmeccanica dat onderwerp van onderzoek is bij `Mededinging'. En een dochteronderneming van het concern is betrokken bij projecten van Lockheed Martin, waaronder de ontwikkeling van het nieuwe jachtvliegtuig JSF.

Oud-minister Kroes (VVD) was tussen september 1996 en eind 1997 voor Lockheed actief in Nederland. Defensie was bezig met het moderniseren van de F16-jachtvliegtuigen. Lockheed wilde daarvoor orders binnenhalen. Eén daarvan was de levering van een laser gestuurd wapengeleidingssysteem ter waarde van 25,2 miljoen euro. Voor deze klus werd Kroes ingehuurd. Haar taak was het, volgens een zegsman in The Wall Street Journal, ,,om Nederlandse politici te bewegen de order aan Lockheed te gunnen.'' Lockheed kreeg in september 1997 de opdracht.

Verantwoordelijk was toenmalig staatssecretaris J. Gmelich Meijling (VVD). Hij had materieelvoorziening in zijn portefeuille, maar zegt Kroes nooit ontmoet te hebben in haar rol als lobbyist voor Lockheed: ,,Ik wist niet eens dat ze dat deed. Misschien heeft ze rechtstreeks contact gehad met de luchtmacht.''

De woordvoerder van Kroes noemt haar lobbywerk ,,beperkt en eenmalig''. ,,Ze adviseerde slechts wie te bellen in Den Haag. Ze heeft persoonlijk niet zelf gelobbyd. Ze stuurde Lockheed slechts de goede kant op'', aldus de woordvoerder. Bovendien zou Kroes ,,al verder [zijn] gegaan dan andere kandidaat-commissarissen met haar maatregelen om belangenconflicten te voorkomen.'' De woordvoerder bevestigt dat Kroes betaald is door Lockheed.

De Europese Commissie zegt dat als Lockheed een dossier zou worden voor het directoraat-generaal Mededinging mevrouw Kroes zich, volgens de afspraken die zijn gemaakt, zal verschonen. Het dossier zal dan worden behandeld door een collega-commissaris.

Europarlementariër Kathalijne Buitenweg (GroenLinks) zegt bevestigd te zijn in haar opvatting dat Kroes niet geschikt is voor de post Mededinging. Daar komt volgens haar bij dat het Parlement blijkbaar niet tot in detail over haar zakelijke belangen is geïnformeerd. ,,De regels voor kandidaat-commissarissen moeten worden aangescherpt.''

Volgens oud-staatssecretaris Gmelich Meijling had Kroes haar lobbywerk beter bekend kunnen maken in Brussel, ook al hoefde dat volgens de regels niet. ,,Dat is wel verstandig. Men komt er anders toch achter.'' Een deel van het Parlement heeft moeite met de veelheid aan zakelijke functies die Kroes heeft gehad. Deze zouden haar onafhankelijkheid aantasten. Naar verwachting stemt het Parlement volgende week woensdag over het `kabinet Barroso'.