Subtiele film over agressie

Net als het enkele maanden geleden uitgebrachte Te doy mis ojos, gaat ook de Spaanse film El bola over het onopgemerkte geweld dat in Spaanse gezinnen gemeengoed moet zijn. Te doy mis ojos analyseerde geweld tegen vrouwen, El bola laat zien hoe stilletjes kindermishandeling zich kan voltrekken.

Het duurt niet lang om erachter te komen dat er iets mis is in de verhouding tussen Pablo, bijgenaamd `het balletje' (el bola), en zijn vader. Maar Pablo is twaalf en nogal zwijgzaam, dus het duurt langer om te ontdekken wat nu precies die frictie tussen beide veroorzaakt. Misschien is het wel de zwijgzaamheid. Een vader die zijn zoon nooit groet, voedt een zoon op die zijn vader niet gedag zegt.

Mañas koos voor zijn relaas een sobere, heldere stijl, die doet denken aan het Britse realisme en in het bijzonder de films van Ken Loach. Handelingen en huiselijke taferelen nemen de plaats in van psychologie. Het is duidelijk dat er bij Pablo thuis van alles verijst is en bij zijn nieuwe klasgenoot Alfredo de verhoudingen veel warmer zijn. Maar de waarom-vraag stuwt de film niet voort. Door een nieuweling, en buitenstaander te laten ontdekken wat er met Pablo aan de hand is, nog voordat de toeschouwer het doorheeft, wijst Mañas hem op zijn verantwoordelijkheid. Dit had jij ook moeten zien.

Verweven met het thema van kindermishandeling lopen nog verhaallijnen over wrede jongensvriendschappen, met gevaarlijke spelletjes op de spoorbaan als initiatierite. Er is de nieuwe vriendschap die Pablo met Alfredo sluit en waarin gevaar gereguleerd is en spannend als een kermisattractie.

Terwijl Pablo's vader met zijn vuisten zijn zoons rug bewerkt, kiest Alfredo's vader de tatoeagenaald. Dat is bewonderenswaardig subtiel, zelfs op het controversiële af voor een film over zo'n explosief onderwerp.

El bola. Regie: Achero Mañans. Met: Juna José Ballesta, Pablo Galan, Alberto Jimenez, Manuel Moron. In: Cinerama, Amsterdam; Haags Filmhuis, Den Haag; Lux, Nijmegen; Lantaren/Venster, Rotterdam.