Slimme bestuurder met veestapel

Met zijn benoeming tot algemeen directeur van de Arbeidsinspectie zet Jaap Uijlenbroek (39) weer een stap in zijn ontwikkeling van manager van informatiesystemen tot manager van mensen. Toch krijg je de indruk, als je zijn cv en vooral zijn lijst van publikaties leest (`Ontwerp van een documentaire infrastructuur', `ICT-sturing in complexe organisaties', `Digitaal documentenbeheer, orde in digitale chaos'), dat Uijlenbroek liever een computerscherm voor zich heeft dan een mens. Maar Uijlenbroek is wel degelijk omringd door mensen: hij geeft sinds 1 oktober niet alleen leiding aan de bijna duizend werknemers van de Arbeidsinspectie, ook alle andere werknemers in Nederland hebben rechtstreeks te maken met het werk van deze afdeling van het ministerie van Sociale Zaken.

De Arbeidsinspectie moet er voor zorgen dat werkgevers de Arbo-regels voor een veilige werkomgeving naleven. Daarnaast controleert de inspectie of werkgevers voor hun buitenlandse werknemers de vereiste werkvergunningen hebben. Twee taken die nogal eens voor commotie zorgen.

,,Jaap heeft zeker een ontwikkeling doorgemaakt. Je kunt zelf nog zo efficiënt en slim werken, je moet ook bedenken hoe je andere mensen meekrijgt'', zegt Annet Bertram, directeur-generaal van VROM. ,,Daarvoor moet je je inleven in mensen die de zaken anders zien. Dus investeren in interpersoonlijke relaties.'' Bertram werkte met Uijlenbroek bij VROM aan de vereenvoudiging van de uitvoering van de huursubsidie. Tegen het eind van het project, in 2002, ontstond een probleem waardoor een deel van de één miljoen huursubsidies te laat werd uitgekeerd. Dat bracht veel onrust teweeg. In de Kamer en de pers kreeg het ministerie de wind van voren. ,,In zo'n crisis merk je hoe afhankelijk je bent van de mensen met wie je werkt. Jaap is daardoor minder afstandelijk geworden.''

Uijlenbroek beaamt dat de hervorming van de huursubsidie een belangrijke ervaring was. Hij omschrijft het als hét project uit zijn loopbaan waar hij trots op is. Trots dat de beoogde besparingen van 25 miljoen euro per jaar zijn behaald, maar vooral dat de ontstane problemen zo snel zijn opgelost. En niet alleen door een grondige analyse en een slimme oplossing. Het dwong hem ook zijn werk uit te leggen en er publiekelijk verantwoording over af te leggen. ,,Ik durf te zeggen dat ik die bestuurlijke kwaliteiten verder heb ontwikkeld'', zegt Uijlenbroek.

Uijlenbroek ontkent dat hij van nature vooral een techneut is. Juist zijn ruime interesse maakte dat hij direct na zijn HTS informatica bestuurskunde in Rotterdam is gaan studeren (1986-91). Naast een fulltime baan overigens: hij werkte in die periode tegelijkertijd als systeembeheerder aan de Haagse Hogeschool (10 uur per week), als systeemontwerper aan de Universiteit van Delft (19 uur per week) en vanaf '88 ook als docent Informatiekunde (10 uur per week). Na zijn afstuderen werkte hij als organisatie-adviseur in Den Haag, maar na enkele jaren besloot hij te promoveren aan de TU Delft op elektronisch documentenbeheer. ,,Hij liet zien hoe in de toekomst documenten elektronisch toegankelijk gemaakt kunnen worden'', luidt de uitleg-voor-leken van zijn promotor Henk Sol. Ook hij vindt Uijlenbroek niet alleen maar een technische man. ,,Hij is gericht op praktische resultaten en heeft voldoende bagage om door het technisch jargon heen te prikken.''

Uijlenbroeks persoonlijkheid? ,,Nauwgezet, punctueel, te hard werkend, snel, efficiënt'', zegt Sol. En misschien een tikje te eigenzinnig. ,,Hij kan wat kil overkomen, maar daar moet je doorheen prikken.'' Uijlenbroek zelf zegt in zijn studie en werk vooral geïnteresseerd te zijn in het snijpunt van automatisering en bestuurlijke problemen. ,,Technisch kun je een probleem wel oplossen, maar er ligt vrijwel altijd een bestuurlijk probleem aan ten grondslag'', zegt hij. En het kan hem niet ingewikkeld genoeg zijn. Daarom is hij ook blij met deze benoeming. ,,Doordat alle maatschappelijke sectoren betrokken zijn, is het veld complexer dan bij het huursubsidieproject.'' Over zijn vermeende eigenzinnigheid zegt hij: ,,Dat was vroeger. Nu ben ik meer een onafhankelijk denker. Met iedereen in gesprek, maar je moet je eigen oordeel vormen.''

Ontspanning vindt hij op zijn boerderij. De verzorging van de schapen, paarden, kippen en honden laten nauwelijks gedachten over het werk toe. Bertram: ,,Hij was ook blij als er weer iets te verbouwen was. Iets aan het dak bijvoorbeeld, ver weg van alles.''