Eigenheid houden met tv voor jeugd (Gerectificeerd)

De VPRO viert het 20-jarig bestaan van het tv-jeugdblok Villa Achterwerk: ,,Je moet als publieke omroep je eigenheid behouden.'

Het jongetje dat de kijkers iets over ,,palings' wilde vertellen, maar het glibberige dier nooit in het potje met water wist te stoppen en ten slotte onverrichter zake het gordijntje dichttrok, is nu 25 jaar oud. Gistermiddag ontving hij het eerste exemplaar van de dvd-box waarin de VPRO hoogtepunten heeft verzameld uit twintig jaar Villa Achterwerk. Dus ook de kleine Menno, die negentien jaar geleden met zijn paling in Achterwerk in de kast verscheen. ,,Toen het uitgezonden werd, vond ik het verschrikkelijk', zegt hij. Maar nu is zijn optreden een klassiek tv-fragment dat nog vaak wordt vertoond.

Villa Achterwerk heeft intussen ook heel wat andere klassiekers opgeleverd, van Theo & Thea uit de beginjaren tot en met Zaai van recentere datum. En dan zijn Rembo & Rembo, Madelief, Zeeuws meisje, Loenatik en het door de kijkers tot favoriet aller tijden uitgeroepen Buurman & buurman nog niet eens genoemd.

Het tv-blok op de zondagochtend dateert van 1984. Het is te danken aan Burny Bos, destijds hoofd jeugdprogramma's bij de VPRO, die later met ruzie vertrok en sindsdien als tv- en filmproducent voornamelijk zaken doet met de AVRO. Maar zijn opvolgers hebben het, grotendeels volgens Bos' richtlijnen, in stand gehouden. Ongeveer een kwart van de VPRO-zendtijd is nog altijd voor Villa Achterwerk, zegt het huidige hoofd Anna van der Staak. ,,En we hebben ook nog steeds een heel volwaardig budget.'

Toch opereert zij nu in geheel andere omstandigheden. Het aantal VPRO-kijkertjes tussen de 3 en 12 jaar is de laatste vijftien jaar met driekwart gedaald. Eerst was het RTL4 die met Telekids concurrentie bood, en nu trekken de zenders Cartoon Network, Fox Kids en Nickelodeon veel bekijks met producties zoals de tekenfilmserie Sponge Bob. Eigenlijk zou Hilversum zich daar niets van moeten aantrekken, vindt Van der Staak: ,,Ik ben heel blij dat we tot dusver gewoon mooie programma's kunnen blijven maken. De commerciëlen hebben een heel ander doel, zij willen zo veel mogelijk geld verdienen. Het heeft ook geen zin te proberen hen te beconcurreren; zij zijn altijd beter in wat ze doen. Je moet als publieke omroep je eigenheid behouden.'

Ook binnen de omroep is veel veranderd. De jeugdprogramma's van alle omroepen zijn nu op Nederland 3 gebundeld onder de naam Z@ppelin. Alleen de VPRO vormt nu nog een apart blok op de zondagochtend. ,,Dat is lastig uit elkaar te halen', zegt Van der Staak, ,,omdat we het als één geheel presenteren.' Zo profiteert zij van een formule, die twintig jaar geleden werd bedacht om de STER op een afstand te houden. Een doorgaand programma mag immers niet door reclame worden onderbroken. Wel moet ze ,,onder protest' accepteren dat het Z@ppelin-logo ook tijdens de VPRO-uitzendingen linksboven in beeld blijft staan. De strijd tegen ,,dat lelijke ding' is tot op het hoogste omroepniveau gestreden, en uiteindelijk verloren.

Geen wonder dat de viering van het twintigjarig bestaan – met de dvd-box Alles uit de kast, een nachtprogramma met de favorieten van kijkers die inmiddels volwassen zijn (aanstaande zaterdag) en een door Ali B gezongen verjaardagssingle – ook een strategische bedoeling heeft. En dat de jeugdige doelgroep wellicht weinig affiniteit heeft met een twintigjarige, is voor Anna van der Staak geen probleem: ,,We wilden onszelf eens in het zonnetje zetten, ook voor een volwassen publiek. En trouwens: voor kinderen is een verjaardagsfeestje toch altijd leuk?'

Rectificatie

Jongen met paling

Het jongetje met de paling uit het tv-programma Achterwerk in de kast werd in het artikel Eigenheid houden met tv voor jeugd (20 oktober, pagina 9) Menno genoemd. Zijn naam is Melle Hoetmer.