Denktank IISS: door Irak is de wereld onveiliger

De Britse denktank International Institute for Strategic Studies (IISS) heeft in het gisteren verschenen jaarboek Military Balance harde kritiek geuit op de strategische inzet van de oorlog in Irak en de Amerikaanse aanpak van de naoorlogse fase. ,,De risico's van terroristische aanslagen op westerlingen en westerse belangen in Arabische landen lijken sinds het begin van de oorlog in maart 2003 te zijn toegenomen'', aldus de auteurs. De helft van de dertig topfiguren van Al-Qaeda is gearresteerd of gedood, maar er lopen naar schatting van het Londense instituut nog twintigduizend potentiële terroristen vrij rond. ,,Het is waarschijnlijk dat `Irak' de recrutering [van terroristen] heeft versneld.''

De enige mogelijkheid om de impasse in Irak te doorbreken is het snel trainen van nationale veiligheidsdiensten. Tot nu toe zijn nog maar 36.000 Iraakse militairen opgeleid. IISS-directeur John Chipman zei gisteren dat het ,,wel vijf jaar'' kan duren voordat Irak minder hoeft te leunen op de Amerikaanse en andere buitenlandse troepen. Geen aantrekkelijk vooruitzicht omdat ,,de kwetsbaarheid van de Amerikaanse troepen in Irak Al-Qaeda misschien wel het meest aantrekkelijke doel buiten het grondgebied van de VS zelf biedt''.

De Military Balance laakt het Amerikaanse gebrek aan expertise over vredesoperaties. De Amerikaanse strijdkrachten zouden niet met sommige coalitiepartners kunnen samenwerken doordat ze uitsluitend een repertoire hebben van grootschalige operaties met zware wapens. Daarnaast is veel plaats voor het beschermen van eigen troepen, zoals zwaar versterkte kampementen, en vervoer per gesloten pantservoertuig. Maar dat gaat ten koste van activiteiten die het IISS voor vredesoperaties noodzakelijk acht, zoals te voet patrouilleren en je mengen onder de bevolking. ,,In een post-conflictomgeving'', stelt het jaarboek, ,,vervangt de menselijke component het wapensysteem als de factor die succes mogelijk maakt.''

Dat commentaar komt op een pikant moment: de VS hebben Groot-Brittannië gevraagd om 650 manschappen van de Black Watch-eenheid in te zetten op plekken waar nu nog Amerikaanse militairen zijn gelegerd. Britse militairen roepen al sinds `Kosovo' in 1999 dat hun Amerikaanse collega's zich te veel achter zandzakken en pantserstaal verschuilen. Dat zou ook de reden zijn dat het Britse bevelsgebied rond Basra relatief rustig is ten opzichte van de Amerikaanse legeringsplaatsen. Veel Britse militairen zijn van mening dat ze wellicht de prijs moeten betalen voor Amerikaanse militaire incompetentie.

Het Irak-oordeel van het IISS contrasteert met de eigen analyse in de aanloop naar de oorlog. Het is een ,,veilige veronderstelling'', meende het IISS toen, dat Irak de productie van chemische of biologische wapens had opgestart of dat zal doen in de aanloop van een aanval. ,,Wacht en het risico [van massavernietigingswapens] zal groeien'', zei het IISS toen.