`Ze moeten zich schamen en veranderen'

Presidentskandidaat Ralph Nader krijgt volgens de peilingen één procent van de stemmen. Genoeg om de Democraten in alle staten van juridische paraatheid te brengen.

Ralph Nader geeft steeds een ander antwoord wanneer hem wordt gevraagd of hij wil riskeren voor de tweede keer een Democraat genoeg stemmen te ontnemen dat Bush president wordt. De strekking van zijn antwoord blijft de zelfde: ja, eigen schuld.

Variant 1: ,,Als John Kerry verliest is dat omdat hij de belangen van de gewone man en vrouw heeft verwaarloosd en George W. Bush hem meer stemmen heeft ontnomen dan Ralph Nader''.

Variant 2: ,,Wij hebben in Amerika een gekozen tweepartijen-dictatuur die er op uit is de kansen van andere partijen in verkiezingen te vernietigen. Vooral de Democraten gebruiken de meest obscure regels om ons van de stembiljetten te weren.''

Variant 3: ,,Wij willen George W. Bush uit het Witte Huis verjagen. Dat kan je niet aan de Democraten overlaten. Alles wat die partij doet is verliezen, al tien jaar lang, op alle niveaus. De partij is decadent, en te zwak om weerstand te bieden aan het grootkapitaal. Wij proberen ervoor te zorgen dat zij zich zo gaan schamen dat zij wel moeten veranderen.''

Nader is intussen zeventig. De consumentenjurist, die met `Unsafe at any speed' in 1965 de onveiligheid van auto's van General Motors aan de kaak stelde, had gisteren maar een klein zaaltje nodig voor zijn persconferentie. In 2000 vulde hij als `derde kandidaat namens de Groenen' stadions en kreeg hij in staten als Minnesota, Oregon en Washington tot vijf procent van de stemmen. In Florida, waar Al Gore in 2000 maar 537 stemmen tekort kwam voor het presidentschap, haalde Nader ruim 97.000 stemmen (1,6 procent). Landelijk haalde hij 2,7 procent.

Dit jaar hebben 64 van zijn 113 man en vrouw sterke comité van aanbeveling uit 2000 een oproep in de kranten gepubliceerd waarin zij kiezers in swing states oproepen Kerry te stemmen. Om Bush te verslaan. Tot de pragmatische afvalligen behoorden de guru van links Amerika, Noam Chomsky, en Winona Laduke, Naders voormalige running mate. In de meeste peilingen wordt de partijloze Nader nu één procent van de stemmen toegedacht.

Het is aanzienlijk minder dan vier jaar geleden, maar genoeg om de Democraten in alle staten van juridische paraatheid te brengen. Zij vochten de geldigheid van Naders aanmelding aan waar zij konden. In Pennsylvania en andere staten buigt de rechter zich nog over zijn kandidatuur.

Nader zegt dat Bush weg moet, maar zijn woorden aan het adres van de Democraten klinken bitterder. Ook dat ontkent hij met verwijzing naar een (moeilijk te vinden) button op zijn website (VoteNader.org) die steun vraagt voor impeachment (afzetting door het Congres) van Bush.

Hij noemt het aanbod dat hij zondag op de CNN deed: hij is bereid in een reclame-boodschap van één minuut Bush en Cheney ,,aan repen te scheuren''. Enige voorwaarde is dat de Democraten het geld leveren om zendtijd te kopen. ,,Zij hebben niet geantwoord. De Democraten durven niks. Ik zou niet eens oproepen op Nader/Camejo te stemmen.''

De voorzitter van de Democraten, Terry McAuliffe, blijft tot Naders ergernis herhalen dat hij op grote schaal geld van Republikeinen heeft aanvaard om dit jaar in voorlopig 34 staten op de stembiljetten te komen. In Michigan verzamelden Republikeinen 45.000 handtekeningen namens Nader; zijn campagne haalde er amper 5500 op. De staat eist er minstens 30.000 voor een onafhankelijke kandidaat.

Dat patroon herhaalde zich in een aantal andere staten. De Bush-campagne ontkent er iets mee te maken te hebben. De Nader-campagne zegt dat de Democraten tien keer zo veel geld hebben aangenomen van Republikeinen als Nader. Hij kijkt verdrietig als hij iedere beschuldiging van de Democraten weerlegt.

Sleutelfeit is dat Kerry de verkiezingen kan verliezen als Nader in cruciale staten meer van hem wegkaapt dan van Bush, een reële kans volgens de peilingen. Nader houdt vol met zijn analyse van de tekortkomingen van het Amerikaanse politieke systeem: te veel geld van het bedrijfsleven, 95 procent van de verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden al beslist omdat de grote partijen de districten zo hebben verdeeld dat een zittende kandidaat vrijwel nooit concurrentie heeft.

,,Het is monstrueus. De Amerikaanse democratie is vernietigd, maar de meeste kiezers en kranten hebben het nog niet door.'' Hij kan zich geen omstandigheden indenken waaronder hij zich de komende twee weken nog zou terugtrekken. Integendeel, hij gaat tot 2 november op campagne, hij vecht door voor de rechter.

,,Dit is geen makkelijke campagne. Maar je moet durven verliezen om op lange termijn te winnen. Wij willen het gat in onze democratie dichten en een eind maken aan de Politiek van de Angst. Het is tijd voor de Oplossingen-Revolutie. We moeten de houdgreep van twee narcistische, autistische partijen doorbreken.'' Misschien helpt het dat Nader de enige kandidaat is die de troepen binnen ,,een verantwoordelijke'' termijn uit Irak wil terugtrekken.