Kramnik bijt door beton en blijft beste

Met twee ferme vuistslagen in de lucht uitte Vladimir Kramnik zijn opluchting en zijn geluk. In de veertiende partij, zijn laatste kans, was het hem dan toch gelukt. Eindelijk beet hij door het beton van de verdediging van Peter Leko heen en bracht hij alsnog de stand in evenwicht. Het prijzengeld van een miljoen Zwitserse franken moest hij met zijn Hongaarse uitdager delen, maar de wereldtitel in het klassieke schaken bleef van hem.

Beide spelers hadden even heel wat te verwerken, maar de sportiviteit die de hele tweekamp sierde bleef ook na deze zenuwslopende ontknoping overeind. Leko feliciteerde zijn tegenstander ridderlijk en sprak de hoop uit dat dit niet de laatste keer was geweest dat hij om de titel had gespeeld, omdat hij tenslotte pas 25 jaar is.

Kramnik op zijn beurt complimenteerde Leko met zijn ongelooflijke verdedigingsprestaties en benadrukte nogmaals dat deze op dit moment de zwaarste tegenstander was die hij zich kon denken. Ook zwaarder dan Garry Kasparov, zoals hij expliciet stelde. Om verdere duidelijkheid te scheppen voegde hij er ook nog aan toe dat deze match lastiger was geweest dan die in Londen vier jaar geleden, waar hij Kasparov onttroonde. En alsof dit punt voor de buitenwacht niet genoeg benadrukt kon worden, stelde Leko op zijn beurt ook nog eens dat niemand in de wereld over een betere openingsvoorbereiding beschikt dan Kramnik – ook Kasparov en Anand niet.

De situatie voor de laatste ronde bracht onvermijdelijk de WK-match uit 1987 in Sevilla in herinnering, toen diezelfde Kasparov in de laatste partij van Karpov moest winnen om met een gelijkspel zijn titel te behouden. De vraag was welke benadering Kramnik zou kiezen. Hij kon zoals Kasparov de druk opvoeren met een op zich onschuldige opening of hij kon vol op de aanval spelen. Beide spelers verschenen gespannen op het podium. Leko kwam voor het eerst enkele minuten te laat en begon onhandig naast het bord een glas water in te schenken voordat hij in zijn stoel plaatsnam. Kramnik had nog maar drie zetten gedaan of hij snelde al naar zijn rustkamertje voor de eerste sanitaire onderbreking.

De openingskeus van Kramnik oogstte instemming. In de doorschuifvariant van de Caro Kann kreeg hij ruimtelijk overwicht en slaagde hij er bovendien in om binnen de kortste keren de theorie achter zich te laten. Toch was er nog geen reden voor Leko om zich zorgen te maken. Dat kwam pas nadat hij zich eerst te timide had opgesteld, daarna te optimistisch en hij vervolgens onder de toenemende spanning steekjes begon te laten vallen. Op het moment dat hij zich verder ingroef met een loperterugtocht naar de onderste rij kwamen Evgeny Barejev en Peter Svidler, twee van Kramniks secondanten, voor het eerst in het Centro Dannemann kijken.

De immer ironische Barejev gaf op zijn eigen wijze aan dat hij geloofde dat het goed ging met zijn baas door de loperzet van Leko uitgebreid te prijzen. Svidler wilde liever niets zeggen. Totdat het hem even van het hart moest dat hij niet begreep waarom op het internet bijna iedereen Leko aanmoedigde en ze Kramnik beschuldigden van saai spel: ,,Ze weten niet dat het inzicht van Vladimir zo diep is dat hij geen rotzetten kan doen. Maar je moet wel een schaker zijn om dat te kunnen begrijpen.''

Hoe het ook zij, het vervolg was zeker reclame voor Kramniks schaakkunst. Met haarscherpe manoeuvres tilde hij de zwarte stelling uit zijn voegen om vervolgens Leko's koning op de korrel te nemen. Twee zetten voordat hij mat gezet zou worden, staakte de uitdager de strijd en liet Kramnik zich even gaan in een korte ontlading.

Daarmee bleef Kramnik de veertiende schaakwereldkampioen. Wanneer hij opnieuw zijn titel zal verdedigen is de grote vraag. Velen hopen op een match tussen hem en de winnaar van de match tussen Kasparov en FIDE-kampioen Rustam Kasimdzhanov, die voor januari is aangekondigd. Of het daadwerkelijk tot zo'n herenigingsmatch zal komen weet niemand. Kramnik en Leko speelden in Brissago onder auspiciën van de nieuwe spelersbond ACP.

Tijdens een persconferentie benadrukte de president van die Association of Chess Professionals, de Fransman Joel Lautier, dat dit het enige echte wereldkampioenschap was en niet een kwalificatie voor een volgende match. Als de FIDE wil praten, dan moeten ze zich maar melden. Wie uitkijkt naar een spoedige hereniging van de schaakwereld kon moeilijk hoop putten uit zijn uitdagende toon.

Wit: Vladimir Kramnik

Zwart: Peter Leko

1.e4 c6 2.d4 d5 3.e5 Lf5 4.h4 h6 5.g4 Ld7 6.Pd2 Na deze zet zijn de spelers op ontgonnen terrein. 6...c5 7.dxc5 e6 8.Pb3 Lxc5 9.Pxc5 Da5+ 10.c3 Dxc5 11.Pf3 Pe7 12.Ld3 Pbc6 13.Le3 Da5 14.Dd2 Pg6 Achteraf had Leko spijt dat hij niet actief 14...d4 had gespeeld. 15.Ld4 Pxd4 16.cxd4 Dxd2+ 17.Kxd2 Pf4 18.Tac1 h5 Nu leek 18...Pxd3 en passief verdedigen beter. 19.Thg1 Lc6 20.gxh5 Pxh5 21.b4 a6 22.a4 Kd8 De pion kan niet goed genomen worden. Bijvoorbeeld: 22...Lxa4 23.Tc7 Lb5 24.Lb1 Lc6 25.Pg5 0-0 26.Lh7+ Kh8 27.Lc2 Kg8 28.Ld1 Pf4 29.h5 Tac8 30.Txc8 Txc8 31.Ke3 en het zwarte paard gaat verloren. 23.Pg5 Le8 24.b5 Pf4 De problemen beginnen zich op te stapelen. Leko had gemist dat wit na 24...axb5 sterk 25.Lxb5 heeft. Het vervolg speelt Kramnik erg secuur. 25.b6 Pxd3 26.Kxd3 Tc8 27.Txc8+ Kxc8 28.Tc1+ Lc6 29.Pxf7 Txh4 30.Pd6+ Kd8 31.Tg1 Th3+ 32.Ke2 Ta3 33.Txg7 Txa4 34.f4

34Ta2+ Net zo hopeloos is het kwaliteitsoffer 34...Txd4 35.f5 exf5 36.e6 Te4+ 37.Pxe4 dxe4 omdat zwart na 38.Tc7 alleen maar kan wachten tot hij mat wordt gezet. 35.Kf3 Ta3+ 36.Kg4 Td3 37.f5 Ook nu beslist de e-pion. 37...Txd4+ 38.Kg5 exf5 39.Kf6 Tg4 40.Tc7 Th4 41.Pf7+ en zwart gaf het op.

Na 41...Ke8 42.Tc8+ Kd7 is 43.Td8 mat.