Engagement domineert bij designprijzen

Dit jaar vallen de afstudeerprojecten van de Design Academy Eindhoven op door de behulpzaamheid van de makers. Van staan in een rolstoel tot stofzuigen met een rollator.

Een apparaat waarmee rolstoelgebruikers kunnen gaan staan in hun (rol)stoel. Dit afstudeerontwerp van Tristan Frencken heeft de Melkwegprijs 2004 gewonnen, een prijs ingesteld door de Design Academy Eindhoven voor het meest gedurfde ontwerp. De `Stand Up' is vanaf donderdag te zien op de `Graduation Show' van de academie. Frencken heeft al enkele partners gevonden om zijn apparaat te produceren en wordt bedolven onder binnen- en buitenlandse fabrikanten die geïnteresseerd zijn. Hij heeft al een patent, maar wil toch weinig kwijt over de werking. Door de `Stand Up' hebben mensen met dwarslaesie of andere verlamming meer bewegingsvrijheid: zelf pinnen, koken, iets uit boeken- of keukenkast pakken. Bovendien, zo stelt Frencken, bevordert regelmatig staan de bloedsomloop en gaat het doorzitten tegen: ,,Mindervaliden die voor het eerst zo gaan staan, hebben wel wat angst, maar je kunt het trainend voorzichtig opbouwen. Ik wilde niet nog meer luxeproducten ontwerpen, maar iets ontwikkelen voor mensen die hierdoor veel meer kunnen. Dit apparaat gaat maar 500 euro kosten. Ik vond dat belangrijk, omdat mindervaliden meestal weinig geld hebben. Ik verwacht dat het begin 2005 op de markt komt.''

Van Rob Crins worden twee uiteenlopende, originele ontwerpen geëxposeerd: de Kivo-toolkit voor vluchtelingen, met pikhouweel, kapmes en hamer, waarbij een schop tevens dient als minibagageplatform van een `steekwagentje'. De VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR heeft volgens Crins belangstelling getoond. Tevens ontwierp hij de CarvX ligfiets, waarbij je tussen vier grote spaakwielen ligt, die kunnen kantelen door middel van een hendel. Net als bij een motor bewegen rijder en wielen met de bochten mee, een sensatie die het midden houdt tussen carv-skiën en mountainbiken. Hij praat momenteel met een financier om tot productie te komen.

Joeke Beenhakker heeft zich de laatste jaren van haar studie vooral gericht op daklozen. Ze wil niet alleen op geschikte plekken in de stad twee krulhaken bevestigen, zodat daklozen er 's avonds in hangmatten kunnen slapen, maar ook een geefmuur bij supermarkten ontwikkelen, waar mensen een vrucht of ander voedsel kunnen schenken aan daklozen. Ze ontwierp tevens de Bum-bin: een fel oranje afvalbak van metaal met aan de bovenkant een doorzichtige, kunststof deksel. Maak je deze open, dan komt via een liftmechanisme een plateau met bordvorm en bekerhouder naar boven. Ze vertelt: ,,Het is in eerste instantie bedoeld als statement: veel mensen nemen hun lunch mee, maar kopen desondanks eten in de bedrijfskantine of een extra grote maaltijd bij McDonald's. Mensen gaan niet de directe interactie met daklozen aan. Op deze manier kunnen ze overgebleven eten weggeven.''

Er zijn veel originele invalshoeken bij afstudeerprojecten, zoals lingerie voor vrouwen met één borst, een rollator met geïntegreerde stofzuiger (in het kader van zelfredzaamheid van ouderen) of een schemerlamp die zich automatisch opricht tot staande lamp; de lampwarmte doet olie in de lampenkap uitzetten, die vervolgens scharnieren opendrukt, zodat de lamp zich opricht. Er zijn ook variaties op reeds bestaande ideeën, zoals eetbare schaaltjes gemaakt van rijst, chocolade en zalmmousse. Greetje van Helmond ontwikkelde een linnenset voor één persoon die in een schoenendoos past. Dit lukt haar door Rubytec voor de handdoeken te gebruiken, een dunne fleecesoort die veel water absorbeert en voor het `dekbed' een dun paraffineachtig materiaal, gecoat met een acrylaat, dat gemakkelijk warmte opslaat en vrijgeeft, doordat het zomers geperforeerd is, maar zichzelf bij lage temperaturen sluit.

Floris Hovers ontwikkelde een stoel die niet zou misstaan in het assortiment van Ikea. Bij Hovers echter geen inbussleutels. Zijn stoel bestaat uit simpele (met de computer uitgefreesde) onderdelen van multiplex en trespa, die thuis in elkaar geschoven worden. Hij krijgt vorm en stevigheid door vrolijke oranje nylon touwen op spanning te draaien met een klein metalen buisje dat klem wordt gezet in zitting en leuning.

Directeur Liesbeth in 't Hout over de afstudeerontwerpen dit jaar: ,,Opvallend is dat veel studenten iets ontwerpen dat betekenis heeft voor de maatschappij, om mensen te helpen. Er zijn veel goede ontwerpen op het gebied van mobiliteit, zoals het winnende ontwerp van Tristan Frencken. Daarnaast begint de voedingsindustrie een belangrijk doelgebied voor ons te worden.''

`The Graduation Show' vindt plaats tijdens de `Week van het Ontwerp' (t/m 26 oktober) met op diverse locaties in Eindhoven exposities en presentaties. Info: www.weekvanhetontwerp.nl of www.designacademy.nl