Crisis in Kazachstan om stembusfraude

De voorzitter van het parlement van Kazachstan – tweede man van de staat – is gisteren afgetreden uit protest tegen de ,,massale fraude'' bij de recente parlementsverkiezingen .

Zjarmachan Toejakbaj, die ook (onder president Noersoeltan Nazarbajev) vice-voorzitter is van de regeringspartij Otan (Vaderland), zei dat hij zijn zetel in het op 19 september gekozen parlement niet zal innemen en ook de partij zal verlaten. ,,Als de kieswet wordt geschonden, is er iets mis met de samenleving'', zo zei hij tegen het weekblad Vremja. De verkiezingen waren ,,een farce''.

Bij de parlementsverkiezingen veroverden drie partijen die trouw zijn aan Nazarbajev 57 van de 77 zetels. Otan kreeg er 42, de andere twee samen 15. Twee oppositiepartijen veroverden elk één zetel; de overige zetels gingen naar onafhankelijke parlementariërs. Internationale waarnemers hebben de stembusgang als ondemocratisch veroordeeld.

Kort na de verkiezingen werd de politieke elite van Kazachstan al opgeschrikt door het opstappen van de belangrijkste hervormer, Grigori Martsjenko, adviseur van de president en de `vader' van Kazachstans financiële systeem, het meest effectieve van alle ex-Sovjetrepublieken. Hij was boos over de voortdurende onenigheid in het kabinet en de benoeming, in juni vorig jaar, van premier Danijal Achmetov. Die benoeming was ,,een fout die moet worden rechtgezet''. Martsjenko zei dat de regering besluiten neemt die niet de economie, maar clan- en groepsbelangen dienen.

Waarnemers in Almaty gaan ervan uit dat de crisis Nazarbajev ertoe zal brengen het Constitutionele Hof te vragen een oordeel over de de verkiezingen te geven. Als het Hof ze ondemocratisch vindt, kan Nazarbajev ze ongeldig verklaren, het parlement ontbinden en nieuwe verkiezingen uitschrijven, om zich vervolgens te kunnen presenteren als een democraat.