Wilde zoektocht naar de collectieve extase

De Texaanse groep The Polyphonic Spree maakt `symfonische jubelmuziek' met klassieke instrumenten als harp, fluit, viool, hoorn en zangers in bonte toga`s. ,,Wij zijn niet religieus, maar als je met twaalf man staat te jubelen sluipt er vanzelf spiritualiteit in de muziek.''

,,Het vergt enorm veel organisatie om een groep van 25 man in beweging te krijgen'', zegt Tim DeLaughter. ,,Ieder van ons heeft zijn eigen verantwoordelijkheden. We zijn onze eigen tourmanagers, want we kunnen ons geen verwend popsterrengedrag veroorloven.''

DeLaughter is zanger, songschrijver en bandleider van The Polyphonic Spree, een omvangrijke groep uit Texas die volgende week twee concerten geeft in Utrecht en Amsterdam. Met The Polyphonic Spree verwezenlijkt De Laughter zijn droom om `symfonische jubelmuziek' te maken, zegt hij. ,,Er moesten veel zangers bij zitten, maar ook instrumenten die je in de rockmuziek minder vaak tegenkomt zoals harp, trompet, dwarsfuit en hoorn. Als kind was ik geïmponeerd door symfonische rock maar ook door Burt Bacharach en The Fifth Dimension; muziek die in het algemeen wat ambitieuzer klinkt dan de bas, gitaar en drums van de doorsnee garagerockband. Gaandeweg werd de popmuziek steeds meer gedomineerd door computers en machines. Ik wilde alle touwtjes weer in handen van levende en denkende mensen geven.''

Tim DeLaughter ontwikkelde zijn muzikale uitgangspunten bij zijn vorige groep Tripping Daisy, een relatief traditionele rockband met een hang naar psychedelische sixtiespop. ,,Als ik daar een tweede stem bij een nummer bedacht, hoorde ik soms een heel koor in mijn hoofd.''

The Polyphonic Spree heeft de vaste contouren van coupletten en refreinen van zich afgeschud en zweert bij uitbundige koorzang, spontaan samenspel en de zoektocht naar collectieve extase. Op het eerste gezicht heeft de grote groep muzikanten in hun bontgekleurde toga's, aangevoerd door een wild dansende zanger/dirigent, wel iets weg van een religieuze secte of, zoals iemand het formuleerde, Jesus Christ Superstar op de EO-Jongerendag. Van die sfeer wil DeLaughter niets weten. ,,Als er religie in het spel was, zou het uit mijn teksten moeten blijken. The Polyphonic Spree staat voor de volstrekte vrijheid van expressie, zo ver mogelijk verwijderd van elke vorm van georganiseerde religie. Onwillekeurig sluipt er dan toch een element van spiritualiteit in de muziek. Dat kan niet anders, als je met twaalf zangers op een podium staat te jubelen. Zelf noem ik het liever een humanitaire boodschap van hoop en liefde.''

Live brengt The Polyphonic Spree een bezwerend muziekritueel. Vorig jaar speelden ze op het Lowlandsfestival, waar ze een diepe indruk achterlieten. Op cd blijft daar hoe dan ook minder van over, vandaar dat dvd's van hun live-shows werden ingesloten bij het debuut The Beginning Stages en de Amerikaanse versie van het nieuwe album Together We're Heavy. ,,Dit is de cd waarop we een begin hebben gemaakt om ons eigen geluid te vinden'', zegt DeLaughter bescheiden. ,,In het begin was ik vooral bezig met het zoeken naar de juiste mensen, als een soort verzamelaar van instrumentalisten die op mijn verlanglijstje stonden. Al doende zijn we begonnen met optreden en nu, na vier jaar, krijg ik pas het gevoel dat we samen een vuist kunnen maken. De kwestie was dat er violen, een fluit en een harp bij moesten zitten voor de klankkleuren die ik in mijn hoofd hoorde. Maar de muziek moest ook rócken. Samen hebben we nu dat krachtige, heavy geluid ontwikkeld, vandaar Together We're Heavy.''

De witte jurken waarin de mannen en vrouwen van The Polyphonic Spree zich op hun eerste tournee hulden, zijn nu vervangen door bontgekleurde exemplaren. ,,Het geeft ons een herkenbaar aanzicht, zonder de afleiding van 25 mensen die er allemaal verschillend uitzien. In de rockwereld zijn publiek en pers vaak minstens zo geïnteresseerd in wat je aan hebt als in de muziek waar het eigenlijk om draait. Onze robes verkleinen de kans om ons op uiterlijkheden te beoordelen. Wij hebben geen hippe trainingspakken of stijve mantelpakjes; bij ons is er alleen small, medium en large. Bovendien stellen de kleuren me in staat iemand in een oogopslag te herkennen, ook in de hectische situatie van een festivaloptreden.''

In het begin deden zich gênante situaties voor, bekent DeLaughter. ,,Als ik de muzikanten moest voorstellen en ik me sommige namen niet kon herinneren. The Polyphonic Spree is geen losvast samenwerkingsverband; deze 25 mensen vertegenwoordigen het vaste team dat ik zo veel mogelijk bij elkaar wil houden. De omvang van de band sluit uit dat we er veel geld mee gaan verdienen, dus voor de meesten is het puur liefdewerk. Inmiddels ken ik niet alleen ieders naam, maar ook hun bijzondere kwaliteiten en onhebbelijkheden. De gekleurde jurken dienen als geheugensteuntjes.''

Bij optredens zoekt The Polyphonic Spree naar een bindende factor met het publiek. ,,Iedereen is op zoek naar geluk, naar harmonie met je omgeving of naar de kick van ervaringen die het leven verrijken. Wij weten niet precies wàt het is, maar we zien bij veel van onze optredens dat het publiek wordt meegesleept door de vreugde die we uitstralen. Soms bemerken we ook de verwarring die we veroorzaken, bij mensen die eerst nog wat sceptisch staan tegenover al die uitbundigheid. De kunst is dat we juist de cynici over de streep trekken. Ik richt me in gedachten vaak op één enkel persoon die ik in het publiek zie staan; liefst iemand met een bedenkelijke frons op zijn of haar gezicht. Het mooiste wat er kan gebeuren is dat zo iemand aan het eind van de avond met een grote grijns om een toegift staat te schreeuwen.''

Meezingen moedigt Tim DeLaughter van harte aan. ,,Ik schrijf mijn teksten niet met het vooropgezette plan om makkelijke meezingers te creëren. Maar de nummers werken vaak als een soort mantra's, waarbij het eenvoudig is in te haken.

,,Eerlijk gezegd heb ik nooit de intentie gehad om muziek te maken die door iedereen mooi gevonden wordt. Ik wilde alleen mijn eigen visie en inspiratie ten uitvoer brengen. Toevallig heeft dat een overweldigende sound opgeleverd, die groter is dan de mensen die het voortbrengen. Uiteindelijk streef ik ernaar om muziek te maken die geen pop of rock & roll is, maar die The Polyphonic Spree genoemd wordt. Uit duizenden herkenbaar en door niemand te imiteren.''

The Polyphonic Spree: Together We're Heavy (Go Entertainment/BMG). Concerten 25/10 Tivoli, Utrecht, 26/10 Melkweg, Amsterdam.