`Mr. America met een frisse blik'

De afgelopen zaterdag overleden Pierre Salinger, perschef onder de Amerikaanse presidenten John F. Kennedy en Lyndon B. Johnson, was een man van principes. Toen George W. Bush in 2000 werd gekozen als president, verliet hij de Verenigde Staten voorgoed en vestigde hij zich in zijn geliefde Frankrijk. Zo had hij dat met zichzelf afgesproken, aldus zijn weduwe. Onder een dergelijke president wilde hij niet leven.

Volgens sommigen ging Salinger daarin te ver. Zijn overtuigingen brachten hem de laatste jaren van zijn leven meer dan eens in conflict met de gevestigde orde. De voormalige perschef koesterde een sterk geloof in complottheorieën die volgens zijn critici vooral waren gebaseerd op gebakken lucht. Zo was hij ervan overtuigd dat het ongeluk met PanAm-vlucht 103, boven Lockerbie in 1988, was veroorzaakt door een misgelopen operatie van de Amerikaanse narcoticabrigade. En de crash van TWA-vlucht 800 voor de kust van Long Island in 1996 zou het gevolg zijn geweest van een verdwaalde Amerikaanse raket. Dat althans was een hardnekkig gerucht op internet geweest. De term `Pierre Salinger syndroom' die daarna voor even opgeld deed, stond voor ,,de manier van denken om alles wat op het web verschijnt voor waar aan te nemen''.

Het waren de minder glorieuze momenten uit het kleurrijke leven van de man die op 36-jarige leeftijd door John F. Kennedy naar voren werd geschoven als diens perschef. Hij was meteen de jongste perschef die het Witte Huis ooit had gehad en zo vervulde hij die positie ook. De toegankelijke persconferenties, de rechtstreekse verslaglegging ervan en het persoonlijke optreden van Kennedy tegenover de media - het werd allemaal toegeschreven aan Salingers frisse kijk op een tot dan toe stoffig ambt.

Dat was vooral te danken aan Salingers journalistieke instinct. Ooit begonnen als loopjongen bij de San Francisco Chronicle, waar hij zich snel opwerkte als fulltime verslaggever, ontwikkelde hij een haarfijn gevoel voor nieuws. Een van zijn eerste journalistieke prijzen won hij met een serie die de zeer omstreden praktijken van het Amerikaanse gevangeniswezen beschreef. Daartoe had hij zich uitgegeven voor een dronken zwerver en zich laten oppakken en opsluiten.

Met een zelfde creativiteit stortte hij zich in de politiek. Na de moord op Kennedy en een kortstondig dienstverband in opdracht van Johnson deed hij zelf een gooi naar een Senaatszetel. Dat bleek een misrekening. Het werd een vernietigende nederlaag.

In de jaren die volgden wilde het niet echt lukken. Salinger werkte mee aan de campagne van Robert Kennedy, de broer van de president die in 1968 eveneens werd vermoord, en aan de campagne van George McGovern. Maar ook die campagne draaide uit op een fiasco. Gedesillusioneerd keerde hij de politiek voorgoed de rug toe: zijn hart lag nog steeds bij de journalistiek.

Hij reisde op en neer naar Frankrijk, werd columnist voor L'Express en senior correspondent van de Amerikaanse televisiezender ABC. Pas in Parijs, waar hij in totaal negentien jaar verbleef, kreeg hij het respect dat hij altijd wilde hebben: daar werd hij op handen gedragen. Hij sprak goed Frans en zijn Amerikaanse accent werd `charmant' gevonden. Flora Lewis, in die tijd de belangrijkste Europese correspondent van The New York Times, zei over Salinger: ,,Hij is Mr. America in Parijs. Wanneer ze een Amerikaan zoeken voor een toespraak, een televisie- of radio-optreden of een jurylid [...] dan is hij de man.'' In 1978 kreeg Salinger het Légion d'Honneur, de hoogste Franse civiele onderscheiding.