Imposant Berio-retrospectief

Luciano Berio, de Italiaanse componist die in mei vorig jaar overleed, werd zaterdag herdacht met een omvangrijk en indrukwekkend retrospectief tijdens de Matinee in het Amsterdamse Concertgebouw. Op dat podium klonk zijn muziek vele malen, vaak ook onder Berio's eigen leiding. In september vorig jaar zou hij nog het Concertgebouworkest hebben gedirigeerd.

Dit met veel publiek enthousiasme begroete marathonconcert, een retrospectief met een reeks fenomenale solistische prestaties bij verschillende ensembles onder leiding van Reinbert de Leeuw, was er een op festivalniveau.

Voor de avontuurlijke muziekliefhebber klonk dit concert met vertrouwd avant-gardisme als puur jeugdsentiment. Samen met zijn vriend Bruno Maderna, wiens melancholieke Serenata nr. 2 het concert opende, behoorde Berio tot de aansprekendste naoorlogse avant-gardisten. Het karakter van zijn muziek is uitgesproken lyrisch in een idioom dat verbindingen legt met allerlei muzieksoorten. Zangerigheid breekt steeds door, ook als Berio in zijn series Sequenza's en Chemins de technische en expressieve mogelijkheden van instrumenten extreem oprekt.

Corale ( Sequenza VIII) voor viool, twee hoorns en strijkers met de drift van een wespenzwerm en met ijle flageoletten, kreeg een fantastisch geconcentreerde vertolking met Marijke van Kooten. Mezzosopraan Margriet van Reisen, met belletjes rond de polsen, zong een geanimeerde vertolking van het hooggestemde Calmo.

Naast slagwerkster Peppie Wiersma excelleerde Tabea Zimmermann op haar pregnant zingende altviool in het sfeervolle en soms rauwe Naturale over Siciliaanse melodieën, dat met zóveel `oer' wel de soundtrack lijkt van een Pasolini-film. Het was de perfecte opmaat voor de Folk Songs, een van Berio's populairste werken, hier gebracht in een stadse, zelfs fancy vertolking van Cristina Zavalloni. De zangeres lijkt een topmodel in Dolce & Gabbana, en oogstte ovationeel succes.

Van Berio's leerling en erfgenaam Luca Francesconi klonk Inquieta limina, een hommage aan Berio uit 1996 voor ensemble en trekharmonica, dat van streng en schril vergleed in de tangosfeer van Astor Piazolla. Berio's Canticum novissimi testamenti (1991) op tekst van Eduardo Sanguinetti voor vier kwartetten van klarinetten, saxofoons en mannen- en vrouwenstemmen, klonk mij wat te eenduidig, minder spannend dan ooit een stuk als A-Ronne (1974). Kol od (Chemins VI) was met de staccato-coloratuur van de verbijsterend virtuoze trompettist Hakan Hardenberger een eigentijdse waanzinscène.

Concert: ASKO/Schönberg Ensemble, Aurelia Saxofoon Kwartet, Ned. Kamerkoor e.a. o.l.v. R. de Leeuw. Gehoord: 16/10 Concertgebouw, Amsterdam. Radio 4: 19/10, 20 uur. Ned. 3: 20/1.