Het beeld

Arnon Grunberg en Freek de Jonge hebben meer gemeen dan hun lief is. Het nieuwste mediarelletje gaat over een door de VPRO Gids geweigerde column van Grunberg tegen De Jonge.

Intussen lopen de schrijver en de cabaretier beiden voor de VPRO 's zondags een gedenkwaardige televisiemarathon. Grunbergs bespiegelingen in R.A.M geven de cultuurrubriek meer structuur en consistentie dan het programma eerder had. Freeks wekelijkse theatershow met als verzameltitel De vergrijzing kent nauwelijks inzinkingen en blaakt van de ideeën en vormvariaties. Zowel Arnon als Freek refereert herhaaldelijk aan het ongemakkelijk stemmende karakter van televisie. R.A.M en De vergrijzing behoren beide tot een zeer zeldzame categorie televisieprogramma's, waarin geen clichés worden nagebauwd, maar weerbarstige overpeinzingen te denken geven.

In R.A.M stelde Grunberg gisteren dat een paar decennia geleden het idee ontstond dat schaamte was uitgevonden om ons te onderdrukken. Dit zou tot veel ellende hebben geleid, waarvan de gevolgen nog dagelijks op tv en op straat zijn te zien: gebrek aan schaamte over het eigen lichaam, over domheid en onbeschoftheid. Aan dit alles ligt, volgens Grunberg, de misvatting ten grondslag dat onderdrukking iets slechts zou zijn.

In een boeiende ontmoeting van Grunberg met Tijs Goldschmidt, die een expositie samenstelde met schaamte verwekkende foto's, verschilden de beide auteurs dan ook van mening over de mogelijkheid je te identificeren met een nazi-officier die een jood achtervolgt. In een ander R.A.M-item werd een krantenfoto van een man met een Palestijnse sjaal om het hoofd en een vliegtuig voorgelegd aan mensen in Nederland en in de Verenigde Arabische Emiraten. Bijna iedereen legde een associatie met terrorisme. Alleen twee meisjes op een gracht corrigeerden zichzelf: ,,Oh nee, dat hebben we net bij media gehad, je moet dat soort dingen niet meteen denken.''

In De vergrijzing speelt Freek de Jonge met zulke dubbele bodems. De aflevering van gisteren, De waan, verwerkte de indrukken van een bezoek aan de Nederlandse militairen in Irak.

Freek stoeit met de futiliteit van pacifisme en vegetarisme, ook in zijn eigen hoofd, met de macht van een uniform, met visuele clichés over een woestijnoorlog, in een dit keer buitengewoon effectieve vermenging van theaterbeelden, foto's en filmfragmenten, met ventilators als helikopters. De beste oneliner was wel: ,,Het normen- en waardendebat is ingesteld om de armen voor eens en voor altijd te leren dat ze met hun fikken van de spullen van de rijken moeten afblijven!''

Moet ik nu partij kiezen tussen Arnon en Freek? De een heeft meer ervaring in het televisiemaken dan de ander, en dat zie je. Maar beiden zijn witte tv-raven. Dom om een column van de een over de ander te verbieden, maar de afdeling communicatie van de VPRO slaagt er niet eens in om de juiste titels van de afleveringen van De vergrijzing in kranten en omroepbladen te krijgen, zo waarschuwde een titelkaart gisteravond.