Gooi de dure pakken de zorg uit

Mooie tijden toen ik omstreeks 1970 als huisarts begon. Een klein ziekenfonds in mijn regio, het ziekenfonds Almelo en omstreken, met een bleke boekhouder als directeur. Het Groene Kruis was autonoom. Als werd vergaderd was een slimme boer voorzitter. Bij de vergadering waren alle huisartsen en wijkverpleegkundigen aanwezig. Je kon direct zaken doen en men kende elkaar. De overheadkosten waren een kop koffie en een plakje zelfgebakken cake, een borrel en een sigaar. Regionaal kon snel meer gespecialiseerde hulp, bijvoorbeeld een CARA verpleegkundige ingeschakeld worden. Ook het ziekenhuis was nog niet groot (350 bedden).

Maar vervolgens sloeg de vloek van de schaalvergroting toe. ,,Meer handen aan het bed'', riep toenmalig minister Borst (Volksgezondheid) ooit. In 1970 waren álle handen aan het bed. Vervolgens werd, om de wachtlijsten weg te werken, flink geïnvesteeerd in de zorg. Maar het geld verdween grotendeels in de zakken van de grijze pakken. Met de schaalvergroting kwam de bureaucratie. In 1970 kon je als huisarts de telefoon pakken als je een wijkzuster nodig had en zeggen: ,,Truus zou jij vanmiddag het been van mevrouw Jansen willen verbinden?'' Nu moet je een formulier invullen, faxen naar de zorgintaker en hopen dat nog dezelfde week iemand met de stopwatch bij mevrouw Jansen zal arriveren.

Intussen beslaat de thuiszorg hele provincies, met regiodirecteuren, provinciedirecteuren, staf- en beleidsmedewerkers die de AWBZ ruif leegeten. Niemand kent de hoogte van de salarissen. Marktwerking zonder concurrentie. Zelfbediening in de salarissfeer.

Inmiddels is het ziekenhuis gefuseerd. Twee ziekenhuizen van 350 bedden werd één ziekenhuis van 650 bedden, maar zonder thoraxchirurgie, zonder neurochirurgie, kortom geen meerwaarde. Wel jarenlang ruzies. En de directie verdween. Hele afdelingen zijn nu bevolkt door grijze pakken. Nog even en dit grote (functioneel kleine) ziekenhuis is weer terug op 350 bedden. De verpleegprijs werd na de nieuwbouw bijna verdubbeld.

Niemand moet mij proberen wijs te maken dat de kosten alleen stijgen door vergrijzing en dure nieuwe technieken en medicijnen. Tegenover nieuwe technieken staan kortere opnames en dagopnames. Tegenover dure medicijnen staan verlopen octrooien van bestaande medicijnen. Wat het ziekenfonds betreft, Almelo en omstreken ging op in Oost Nederland. Oost Nederland ging op in Amicon, dat hele provincies beslaat. Welke marktwerking zou toch bedoeld zijn?

De regie moet weer in handen van de huisarts komen. Die huisarts moet dan natuurlijk niet de sluitpost van de begroting zijn. Er moet voldoende ondersteuning komen. Het Nederlands Huisartsen Genootschap heeft uitstekend werk verricht. Met de standaarden en de nascholingspakketten. De Landelijke Huisartsen Vereniging is zelfs door voorzitter Bart Vos met geen Hema worst vooruit te branden. Wel een basistakenpakket maar de randvoorwaarden laten verslonzen. Alles wat de huisarts nodig heeft om zijn taak te vervullen moet hem of haar worden gegeven. Daarbij moet worden bedacht dat elke patiënt die in het ziekenhuis wordt behandeld tien keer zo duur is als wanneer die bij de huisarts was behandeld. Alle huisartsen dienen dezelfde software te gebruiken. Daarbij moet een goede medicatie bewaking aanwezig zijn. Toen ik in 1984 met de computer in de praktijk begon, had ik niet gedacht dat 20 jaar later dit nog steeds niet geregeld zou zijn.

Een volksverzekering met een pakket volgens de trechter van Dunning is noodzakelijk. Gewoon beginnen en niet te gauw uitbreiden. Deze volksverzekering dient een volledig nominale premie te hebben. De uitvoering moet simpel gehouden worden. Dat kan als de huisarts de regie krijgt.

Forse computers kunnen dure dragers van grijze pakken vervangen. Geef de uitvoering vooral niet in handen van de zorgverzekeraars. Het betreft werk voor boekhouders en automatiseringsdeskundigen, mits de regelgeving simpel is. Zet de huidige, veel te ingewikkelde, regelgeving bij het oud papier. Alleen met een wijziging van de structuur van de zorg kunnen we de toekomst met vertrouwen tegemoet zien.

Drs. J.M.H. Timmer was apotheekhoudend huisarts van 1970 tot 2003.