Ajax zoekt in crisissfeer naar vorm en vertrouwen

Het Friese volkslied klonk zaterdagavond van de reeds vroeg verlaten tribunes in de Arena en er waren witte zakdoekjes voor trainer Ronald Koeman. Heerenveen dompelde Ajax in een crisis door voor het eerst in de historie van het betaalde voetbal in Amsterdam te winnen. Zo'n grote verdienste was dat nog niet eens voor de ploeg van de nieuwe trainer Gertjan Verbeek. Ajax verkeert in deplorabele staat. Ontredderd zoekt de landskampioen naar vorm en vertrouwen. Het is allemaal ver weg. Juist nu er belangrijke weken aanbreken. Concurrent PSV kan Ajax komende zondag op tien punten achterstand zetten in de strijd om de landstitel. In de dubbele confrontatie in de Champions League met Maccabi Tel Aviv (morgen thuis, 3 november uit) moet Ajax in ieder geval deelname aan de UEFA Cup veilig stellen om Europees te kunnen `overwinteren'. Daarvoor is een derde plaats in Groep C noodzakelijk.

Zoals Ajax zaterdagavond over het veld zwalkte kan iedere ploeg van dit team winnen. Het was tekenend dat de sinds februari na een arbeidsconflict teruggekeerde Hatem Trabelsi werd uitgeroepen tot `man of the match'. Zijn uitverkiezing werd met luid gejoel ontvangen. Niet dat het publiek de Tunesiër voor het hoofd wilde stoten – hij was de minst slechte Ajacied – maar het gebruikelijke ritueel had natuurlijk niet plaats mogen vinden. Trabelsi verklaarde later dat Ajax nog steeds de naweeën ondervindt van de mokerslag in München (4-0-nederlaag tegen Bayern). ,,Daar hebben we ons laatste restje vertrouwen wellicht verloren.''

Het is natuurlijk de vraag of Ronald Koeman zijn manschappen weer in het gareel krijgt. De onderlinge irritaties nemen toe naarmate goede resultaten uitblijven. Aanvoerder Johnny Heitinga kreeg het zaterdagavond aan de stok met zijn doelman Bogdan Lobont. En Wesley Sneijder reageerde nogal arrogant naar Wesley Sonck toen de Vlaming hem verweet een vrije trap, die in het zijnet belandde, in één keer op doel te schieten. Er lopen nogal wat over het paard getilde kinderen rond bij Ajax. Omhoog geschreven door de media die hen te vroeg hebben gebombardeerd tot sterren. Zij moesten op het jongste EK al de romp van het Nederlands elftal vormen. In werkelijkheid zijn ze nu bij hun eigen club stuurloos omdat ze een leidinggevende persoonlijkheid nodig hebben die hen over het dode punt in een wedstrijd kan helpen. Het gemis van zo'n drijvende kracht mogen de directie, scoutingsapparaat en het bestuur van Ajax zichzelf aanrekenen. De club had koste wat het kost een door de wol geverfde speler moeten aantrekken. En zo ontbreekt er door een samenloop van omstandigheden natuurlijk ook nog altijd een spits van formaat bij de landskampioen.

Een aantal voetballers dat wel kwam bleek in geen enkel opzicht een versterking. Zoals Sikora, Sonck, Soetaers, Grygera en Escudé. Dit mag weer voornamelijk op het bordje van Koeman worden geschoven omdat hij deze spelers in technisch opzicht heeft gewogen. Daarnaast slagen de trainer en zijn staf er al ruim een jaar niet in om talenten als Van der Vaart, Sneijder en Heitinga beter te maken. Er is, om welke reden dan ook, geen enkele progressie zichtbaar. Het lijkt wel of het niet klikt tussen Koeman en de lastige, mondige jeugdige generatie van Ajax. Hoe vaak botste hij bijvoorbeeld al niet met Sneijder en Van der Vaart? Koeman neemt zelden een blad voor de mond. Dat is open en oprecht, maar het kan nu tegen hem gaan werken.

Naar buiten toe draagt Koeman zijn kruis fier. Hij zei zaterdagavond niet weg te lopen voor zijn verantwoordelijkheid. ,,Ik zal te allen tijde proberen door te gaan. Maar er is wel een moment aangebroken om rustig na te denken.'' Dat spelers zonder vertrouwen over het veld dolen, kan hij niet verklaren. Dat er geen rust in het team zit evenmin. Koeman beseft dat de druk de komende dagen bij een club als Ajax, dat nationaal gezien in de top moet meedraaien, alleen maar zal toenemen.

Hij had gehoopt dat zijn spelers mentaal fris terug zouden keren van hun nationale elftallen. Het tegendeel bleek waar. ,,Als ze op het veld staan, sluipt er iets in de ploeg'', constateert Koeman. ,,Dan vecht men (zijn spelers, red.) tegen zichzelf. Dan is iedereen alleen met zijn eigen plekkie in het elftal bezig. In bijna drie jaar dienstverband bij Ajax heb ik dit nog niet meegemaakt. Rustig blijven is nu van groot belang.''

De wijze waarop Ajax zaterdagavond aan de wedstrijd tegen Heerenveen begon deed al het ergste vrezen. Zelfs speler van het jaar Maxwell, dit keer linkshalf, bezondigde zich aan onverantwoorde passes voor zijn eigen doel en balverlies. Hij zou nog niet hersteld zijn geweest van een jetlag na een bezoek aan het Braziliaanse elftal. Maar ook De Jong, Escudé en Heitinga stonden achterin te schutteren. Ze gingen te slap in de duels en leden onnodig balverlies. Op het tamme middenveld werd Galásek gemist en speelde Pienaar ver onder zijn niveau.

Daniël de Ridder had de kans te bewijzen dat Koeman en Van Gaal ten onrechte geen toekomstige rechtsbuiten voor Ajax in hem zien. Vorige week maakte hij nog een goede beurt bij Jong Oranje. Maar nu beperkte het twintigjarige talent zich slechts tot risicoloze acties binnendoor in plaats van zijn directe tegenstander Tomasz Rzasa op te zoeken en uit te spelen. Achter de back lag immers de ruimte bij Heerenveen. Een mooie actie en een schot op binnenkant paal waren De Ridders enige wapenfeiten. Een gemiste kans, dit optreden.

Aan de andere kant kon De Ridder niet worden verweten dat hij zonder vertrouwen speelde. Als de trainer je eerst vertelt dat hij geen rechtsbuiten in je ziet, een twee jaar jonger jeugdtalent (De Mul) de voorkeur geeft en voor veel geld een Argentijnse international (Rosales, geblesseerd) aantrekt voor jouw positie, dan loop je op eieren als er plotseling een beroep op je wordt gedaan. En zo zit er wel meer structureel fout bij Ajax.

Ajax

1

SC Heerenveen

3

Ruststand 1-0. Ajax-SC Heerenveen 1-3 (1-0). 33. Anastasiou 1-0, 52. Yildirim 1-1, 60. Väyrynen 1-2, 87. Selakovic 1-3. Schds: Verbist (Bel). Tsch: 48.549. Gele kaarten: Boukhari (Ajax) en Huntelaar (Heerenveen).