Machtsspel tussen huisjesmelker en wet

Cees en Jan Engel van Engel Vastgoed BV vinden zichzelf geen huisjesmelkers. ,,Ja, als geuzennaam. Maar in de negatieve lading herken ik me niet'', zegt Jan. Vader Cees: ,,Ik ben goed bezig. Waarom zou ik me iets aantrekken van wat anderen vinden? Het is niet zo dat onze huurders geen kant op kunnen. Ze kunnen huur betalen.''

De Rotterdamse Cees Engel, gepromoveerd biochemicus maar sinds de jaren zeventig vastgoedmagnaat aan de onderkant van de markt, en zijn zoon, tevens boksinstructeur, zijn de hoofdfiguren in de Tegenlicht-documentaire De regels & het spel die de VPRO uitzendt.

Alleen al daarom is deze uitzending de moeite van het bekijken waard: huisjesmelkers laten zich zelden filmen. En dan geeft deze documentaire ook nog eens een indringend beeld van de overwegingen van beide kampen en het spel om de macht dat ontstaat als een huisjesmelker soms illegaal, maar meestal net binnen de randen van de wet opereert.

Om met de overwegingen te beginnen: tegenover de visie van de gemeente dat huisjesmelkers een belangrijke oorzaak van verloedering zijn (Rinus Tersteeg, hoofd woningtoezicht: ,,Wijken gaan extra hard achteruit. Dat is niet goed voor de stad''), stelt Cees Engel: ,,Nee, de stad was verpauperd en dáárdoor kon ik goedkoop panden kopen. Zo is de volgorde. En waarom was de boel verpauperd? Omdat de gemeente plannen had en wachtte op subsidies.''

In die tijd, de jaren zeventig en tachtig, bouwde hij zijn imperium. Nog in 1990 kon je voor 8.000 gulden een huis kopen. Engel: ,,Dan was dat pand op de veiling en reed je er van tevoren even langs.'' De binnenkant interesseerde hem niet, die hoefde hij niet te zien. Wethouder Marco Pastors: ,,Wat me het meest dwarszit, is dat we het zover hebben laten komen.''

Tegenwoordig staat Engel Vastgoed BV hoog op de `zwarte lijst' van malafide huiseigenaren. Gemeentelijke teams controleren de panden op overbewoning, illegale verhuur of drugsdealen en het bedrijf krijgt aanschrijving op aanschrijving. Cees Engel: ,,Het is in de eerste plaats om te pesten.'' En hij pest terug: door zijn panden te verkopen aan stromannen, door tegen de dwangbevelen in beroep te gaan, door voor een pand anderhalve ton te vragen als de gemeente dertigduizend euro biedt. Engel: ,,Die klerelijers van de gemeente. Ik gun ze geen enkel pand, die hufters. En ik ga zeker niet onder de prijs verkopen.''

Pastors denkt dat hij uiteindelijk zal winnen: ,,Je mag het mensen niet kwalijk nemen als ze net binnen de regels van de wet blijven. Maar als dat tot ongewenste effecten leidt, moet je regels veranderen. Daar ben je overheid voor.''

Tegenlicht: De regels & het spel, VPRO, Ned.3, 21.05-22.00u.