Japan worstelt nog steeds met naweeën van crisis

Vijftien jaar na de ineenstorting van de Tokiose aandelenmarkt is Japan nog altijd aan het puinruimen. Deze week viel een nieuw slachtoffer in de persoon van president Takagi van supermarktketen Daiei.

Tot afgelopen woensdag verkondigde Kunio Takagi, president van de in problemen verkerende Japanse supermarktketen Daiei met stelligheid dat zijn bedrijf op eigen kracht zou herstellen. Takagi was echter niet bestand tegen de zware druk van banken en overheid. Hij draaide 180 graden en besloot overheidshulp in te roepen.

Na dit gezichtsverlies kondigde Takagi gisteren zijn eigen vertrek aan. Volgens berichten in de Japanse media ging aan dit besluit een strijd binnen de overheid vooraf. Het ministerie van Economie, Handel en Industrie zou Daiei willen hebben laten voortmodderen, terwijl de toezichthouder op de financiële sector FSA schoon schip zou willen hebben maken. Uiteindelijk lijden de banken alleen maar onder een bedrijf als Daiei.

Daiei staat in Japan bekend als het `symbool van het slechte-leningenprobleem'. `Slechte lening' is een gevleugelde term sinds het ineenstorten van de hausse rond 1990. Banken zijn slecht in het afrekenen met debiteuren die niet op tijd, of geheel niet, hun schulden afbetalen en laten de leningen eindeloos als `slecht' in de boeken staan.

De problemen van Daiei lopen dan ook parallel aan die van de UFJ Bank, grootaandeelhouder (4,1 procent van de aandelen) en belangrijke schuldeiser van Daiei. Tegen UFJ loopt een strafrechterlijk onderzoek omdat de bank tijdens een overheidsinspectie vorig jaar informatie over debiteuren probeerde te verbergen. Zo zouden inspecteurs niet merken hoe slecht bepaalde debiteuren ervoor staan – zoals Daiei. UFJ probeert nu te overleven door een fusie aan te gaan met een gezondere bank.

De schulden van Daiei en dochterbedrijven (ruim 20.000 werknemers) lopen op tot een bedrag dat overeenkomt met driekwart van de totale jaaromzet.

De gisteren bekendgemaakte halfjaarcijfers melden schulden à 1.461 miljard yen (10,8 miljard euro). De geschatte jaaromzet in het lopende boekjaar ligt op krap 2.000 miljard yen. (14,8 miljard euro). Hierbij moet worden aangetekend dat banken bij twee eerdere reddingsoperaties, in 2001 en 2002, in totaal al 640 miljard yen (4,7 miljard euro) aan schulden hebben kwijtgescholden.

Daiei is vooral bekend als eigenaar van een van de betere honkbalteams in Japan, de Daiei Hawks. Kern van Daiei is een keten grote warenhuizen in voorsteden met levensmiddelen, kleding en huishoudelijke artikelen. Daarnaast zijn dochterondernemingen actief in restaurant- en hotelwezen, consumentenkrediet, vrijetijdsbesteding en onroerend goed.

In die laatste sector zijn bij het ineenstorten van de hausse vijftien jaar terug de grootste klappen gevallen. Onroerend-goedprijzen tonen nog altijd een dalende trend. De aandelenmarkt staat op niet meer dan een kwart van het niveau van eind 1989.

Daiei onderwerpt zich nu aan de Industrial Revitalisation Corporation, een recentelijk opgericht overheidsorgaan voor het herstructureren van dit soort bedrijven. De IRC onderzoekt momenteel de levensvatbaarheid van de diverse onderdelen van Daiei om te bepalen welke delen in wat voor vorm in stand kunnen blijven. Daiei zou kunnen worden opgesplitst en in delen aan de hoogste bieder worden verkocht. Er zijn al gegadigden uit binnen- en buitenland. De IRC neemt tijdens dit proces tevens de schulden van de banken over. Als deze schulden bij herstructurering en verkoop niet zijn terug te verdienen, kan dit betekenen dat er belastinggeld bijgelegd moet worden.