De `Wil' van het volk

Wie is de leider van de opstand tegen het kabinet-Balkenende? Wie is in staat het Nederlandse volk te verenigen tegen het rechtse kabinet? In de linkse parochies zongen wanhopige priesters bewerkte psalmen om de komst van het opperhoofd te bespoedigen. Zoals de revolutionaire versie van psalm 136:

Prijs de Heer, want hij is goed

– zijn haat kent geen grenzen –

Die Nederland op het water bevestigd heeft

de wolken liet Hij heersen over de dag;

Die de LPF sloeg in zijn eerstgeborenen;

bescherm mij tegen het rechtse kabinet, vermorzel het.

Ik weet dat U opkomt voor de zwakken

luister toch:

U roep ik, de Heer van haat, haast u enhelp mij laat het volk marcheren.

Met manipulatie en leugens en met onafgebroken kritiekloze berichtgeving op radio en tv, die zich in dienst hebben gesteld van de linkse kerk, werd de psalm van de wanhopigen gehoord. Uiteindelijk gingen 200.000 mensen de straat op om, onder leiding van Lodewijk de Waal, als het verenigde volk voor hun eigen belang te marcheren. Op die zwarte zaterdag droeg de massa op een stok een precieze replica van het bloedige hoofd van minister-president Balkenende, en op de Place de la Révolution werd de uitzinnige menigte toegesproken door een 21ste-eeuwse karikatuur van Maximilien Robespierre (Lodewijk de Waal), terwijl naast hem een enigszins ingetogen karikatuur van Georges Jacques Danton (Doekle Terpstra) stond.

Hier zag je gebeuren wat een revolutionaire schrijver als Victor Hugo al had beschreven: ,,De menigte die in Volk verandert, een groot mysterie!'' En het bloedige hoofd van Balkenende deed me denken aan een uitspraak van de Franse historicus Michelet over een andere menigte en een ander hoofd dat ooit door madame la Guillotine werd getroffen: ,,Zijn dood was een soort feest. Karren, banken, stellingen, alles werd klaargezet om dit aangename schouwspel te bevorderen. Het plein werd een theater.''

Het Volk draagt graag een onthoofd lichaam, als symbool van zijn macht. Hierin wordt de revolutionaire en zuiverste betekenis van `volkssoevereiniteit' duidelijk: het volk regeert direct, zonder enige vorm van bemiddeling. Niemand begrijpt dit mysterie beter dan Lodewijk de Waal. Hij is de verpersoonlijking van de volkssoevereiniteit, en het volk is slechts een instrument in handen van De Waal. De `wil' van De Waal werd de `Wil' van het volk en omdat hij de persoon is die de `Wil' van het volk heeft geconstrueerd, is hij de instantie die de `Wil' leidt en openbaart.

Dit zou een kolfje naar de hand zijn geweest van wijlen Jacques Derrida. Hij leerde ons tekst en werkelijkheid zodanig te deconstrueren dat de verborgen lagen van betekenissen (die vaak voor de auteur ook onbekend zijn) naar de oppervlakte werden gedreven. Waarheid is dan de onverborgenheid.

De strijd gaat nu om wat het algemeen belang is. De linkse partijen onder leiding van Lodewijk de Waal denken dit het beste te weten. Nu zij dit rechtstreeks via een referendum willen vaststellen, plegen ze een onherroepelijke aanslag op de representatieve vorm van onze democratie. Een rechtstreeks volksbesluit past wel bij de benoeming van personen als een president of een burgemeester, mensen die de kiezer vertegenwoordigen. Of het referendum wordt toegepast in een totalitaire toestand, om een einde te maken aan het regime.

Het toepassen van het referendum over de vraag wat het algemeen belang is, is principieel verkeerd en gevaarlijk. Waarom? Omdat deze rechtstreekse bepaling van de wil van het volk onvermijdelijk zal worden overheerst door demagogie en manipulatie, die het individuele eigenbelang ten onrechte presenteren als het algemeen belang.

Politiek bij ons is per slot van rekening een representatieve, vertegenwoordigende activiteit die niet zomaar direct door de massa, maar door hun vertegenwoordigers, ten uitvoer wordt gebracht. Het parlement is de schouwburg van het politieke. Het referendum is ook gevaarlijk, omdat wellicht in de toekomst, op grond van dit precedent, met een andere Robespierre en met een veel grotere massa de `wil' van het volk omtrent de moslims kan worden bepaald.

Het is werkelijk dieptreurig dat Wouter Bos, leider van een partij die weleens aan de macht moet deelnemen, zich aansluit bij de jacobijnse club van De Waal. Bos behoort als verantwoordelijk leider in het parlement oppositie te voeren tegen de plannen van het kabinet. Nu heeft Bos de PvdA uitgeleverd aan De Waal die met champagne toast op zijn volk en samen daarmee het algemeen belang wil vaststellen.

De Waal is geen vakbondsleider, hij is politicus. Hij was van meet af aan, al in de verkiezingscampagne, tegen de vorming van een centrum-rechts kabinet. Vandaar dat hij D66 kleineerde en het volk een stemadvies gaf. Hij wilde altijd een politiek leider zijn, en dat is hij nu geworden met hulp van de op zetels beluste en onbekwame leider van de sociaal-democratie. Kennelijk heeft Bos noch bij Shell noch bij Wim Kok het woord verantwoordelijkheid geleerd: het algemeen belang is niet zomaar de optelsom van een aantal particuliere belangen.

Dit alles neemt niet weg dat dit kabinet, zoals alle kabinetten, zeer kritisch moet worden gevolgd. Zijn ze arrogant? Waarom hebben ze niet op tijd een tegenoffensief geopend? Waarom zijn ze niet in dialoog getreden met de burgers?

De ministers lijken soms net onbeholpen ambtenaren die de woordjes strategie en communicatie nog moeten leren. Weliswaar zijn de media zeer vooringenomen tegen dit kabinet, maar dat neemt niet weg dat het kabinet de tv, radio en debatzalen nog moeten ontdekken. Ze moeten niet debatteren met De Waal en Bos, maar met de mensen om wie het gaat.

Terpstra, onze Danton, zal vroeg of laat ontdekken dat hij een hele verkeerde vriend en bondgenoot heeft. Intussen brengt Robespierre de guillotine in stelling, en droomt Bos van de `Wil' van het volk en van een warm bad in grote massa's stembiljetten.