Vele versies van Ahold-waarheid

Pas over een half jaar begint de inhoudelijke strijd in de Ahold-rechtszaak. Maar twee regiezittingen lichtten al wel een tipje van de sluier op. De Amerikaanse accountant tegen Van der Hoeven: ,,You got a gun at your head.''

Zo druk als het op de eerste dag was, zo rustig was het op de tweede. Kon het begin van het Ahold-proces nog als een kleine mediahype betiteld worden, gisteren leek de storm al weer geluwd. Drie verdachte (ex-)bestuurders, die zich woensdag demonstratief in de rechtszaal meldden, lieten gisteren verstek gaan, net als de communicatieadviseur van oud-topman Cees van der Hoeven, een deel van het perscorps en de satellietwagens van NOS en RTL op de stoep van de rechtbank.

Toch bracht de dag van gisteren inhoudelijk interessant nieuws uit het justitiële dossier. In een uitgebreide toelichting besloot het openbaar ministerie (OM) namelijk inzicht te geven in een deel van de besloten verhoren die de diverse getuigen bij de opsporingsdienst FIOD-ECD hadden afgelegd. Daaruit bleek een aantal opmerkelijke details uit de hele side letters-affaire, het hart van de vervolging. Ahold stelde twee tegenstrijdige nevencontracten op bij verschillende joint ventures waarbij één zo'n side letter werd verzwegen voor de accountant. Op die manier deed Ahold alsof het de baas was bij de dochtermaatschappijen en telde het de gehele omzet van de halfdochter mee.

Uit de door het OM geciteerde processtukken (getuigenverklaringen en in beslag genomen documenten) bleek gisteren dat voormalig topman Van der Hoeven nauw betrokken was bij de boekhouddiscussie hierover. Zelf betoogde de ex-topman eerder deze week, tijdens de behandeling van het bezwaarschrift tegen zijn dagvaarding, dat hij daar geen weet van had. Zijn eigen handtekening onder een van die gewraakte side letters, in Brazilië, kon hij zich niet herinneren. Volgens justitie heeft voormalig financieel directeur Michiel Meurs echter verklaard dat hij de werking van zo'n verborgen side letter aan Van der Hoeven heeft uitgelegd. Datzelfde deed Meurs tegenover voormalig bestuurder Jan Andreae, die betrokken was bij side letters in Scandinavië. Dat contrasteert met Andreae's eigen verklaring waarin hij zegt nooit geweten te hebben dat er een contract voor de accountant werd verzwegen.

Het OM vertelde dat Meurs het ,,uiterst moeilijk'' vindt om derden te belasten. Pas na confrontatie met uitspraken die andere verdachten over Meurs hebben gedaan, zou hij tegenover FIOD-ECD iets minder geremd verklaringen hebben afgelegd. Volgens justitie hebben vele verdachten bij verhoren de schuld in de schoenen van Meurs geschoven, als zou de hele side letter-affaire vooral een eenmansactie van de voormalige financiële topman zijn geweest. Dat geldt met name voor Van der Hoeven, liet het OM doorschemeren.

Uit de verklaringen ontstond een opmerkelijk beeld over de oud-topman. Waar zeker vijf andere Ahold-bestuurders verklaren dat men in augustus 2002 al op de hoogte was van het voor de accountant verzwegen Scandinavische contract, stelt Van der Hoeven dat hij pas eind oktober 2002 dat document onder ogen kreeg. Ook werd duidelijk dat Van der Hoeven door een partner van de Amerikaanse vestiging van Deloitte stevig is aangesproken over de consolidatiediscussie: het meetellen van de gehele omzet van dochterondernemingen, terwijl je er op papier niet de baas bent. ,,You got a gun at your head'' zou deze partner Van der Hoeven duidelijk hebben gemaakt. En dat pistool zou pas verdwijnen als Van der Hoeven óf kon aantonen dat Ahold werkelijk de baas was bij een dochterbedrijf óf dat Ahold de cijfers zou aanpassen. De ex-topman zelf noemt dat in een verhoor ,,flauwekul, gebabbel''. Dat komt trouwens overeen met al eerder uitgelekte interne Ahold-documenten, waaruit bleek dat Van der Hoeven lange tijd de consolidatie van de dochters heeft verdedigd, ondanks grote bedenkingen van zowel Deloitte als de interne accountantsdienst van Ahold.

De laatste dag van de regiezitting bracht verder vooral veel procedurele oorlogsvoering tussen verdediging en OM. Maar de uitkomst was helder: alle bezwaren van de advocaten werden verworpen en het vooronderzoek zal achter gesloten deuren worden hervat met tientallen getuigenissen uit binnen- en buitenland. Een derde regiezitting in februari zet dan de laatste puntjes op de i, waarna de inhoudelijke behandeling van de zaak enkele maanden later kan beginnen. Dan zal de echte strijd pas in de openbaarheid losbarsten.