Luie televisiekijker in zetel bediend

De mens is van nature lui. Zo kan het aanhoudende succes van Netflix worden verklaard, een website waar je dvd's kunt huren. ,,Er is zoiets als Netflix-neurose.''

Zo werkt Netflix: je huurt dvd's die per post worden opgestuurd. Je mag ze onbeperkt in huis houden tegen een maandelijkse vergoeding van ongeveer 20 dollar (ruim 16 euro). Meer dan twee miljoen Amerikanen gebruiken de service van het bedrijf inmiddels en het einde van de groei is nog niet in zicht. Op de beurs is het aandeel Netflix aan een onstuimige opmars bezig, die doet denken aan de internetgekte vijf jaar geleden.

Luiheid van de videokijkende mens werkt op twee manieren in het voordeel van Netflix. Amerikanen wachten graag twee dagen op een dvd als dat twee tripjes naar de videotheek scheelt. Bovendien hoeven er geen boetes te worden betaald voor het te laat terugbrengen van de schijfjes. Netflix-leden kunnen hun favoriete films kijken wanneer ze willen.

De grap is dat, net zoals bij fitnesscentra, consumenten doorgaans óók lui zijn, of zo men wil langzaam, als de films binnen zijn. Het komt niet zelden voor dat de op het web aangeklikte Kill Bill 2 thuis ongezien op de dvd-speler blijft liggen. Dit bespaart Netflix verzendkosten – het heen en weer sturen van dvd's geschiedt in speciale portovrije enveloppen – en andere kosten bij het beheren van een nationale postordervideotheek.

Bij het presenteren van de kwartaalcijfers afgelopen week bleek dat Netflix hierdoor meer winst had gemaakt dan verwacht. De kwartaalwinst bedroeg 17 miljoen dollar. De omzet voor 2004 zou op 750 miljoen dollar uit kunnen komen, een verdubbeling ten opzichte van vorig jaar.

Dat er minder schijfjes waren verzonden, zou volgens het bedrijf liggen aan de presidentsverkiezingen en de Olympische Spelen. Maar als de afname in dvd-verkeer wijst op een verminderde interesse in de service, dan zouden Netflix en zijn beleggers zich zorgen moeten maken, want zelfs een luiaard besluit vroeg of laat dat hij een ongebruikt abonnement beter kan opzeggen.

,,Ik heb de laatste tijd veel mensen horen zeggen dat ze hun Netflix-abonnement hebben opgezegd omdat ze er geen tijd voor hebben'', zegt Todd Chanko, een analist bij onderzoeksbureau Jupiter Research. ,,Er is zoiets als een Netflix-neurose – het angstige gevoel dat er nog zoveel films zijn die je gezien moet hebben. Sommige mensen geven het op.''

Netflix, dat eerder zijn maandtarief verhoogde met 10 procent tot 21,95 dollar, kondigde deze week aan dat tarief weer te zullen verlagen, met het oog op de toegenomen concurrentie. Eerst kwam Wal-Mart, Amerika's grootste winkelbedrijf, met een goedkopere Netflix-achtige service. Toen kwam Blockbuster, Amerika's grootste keten van videotheken. Maar beide moeten het volgens kenners afleggen tegen Netflix omdat hun collectie minder groot is, en hun logistieke operatie minder gesmeerd loopt.

Netflix doet geen moeite zijn businessmodel juridisch te beschermen. Het denkt te kunnen winnen op kwaliteit. Zeker een dozijn websites bieden niet alleen een identieke service aan, maar gebruiken soms ook een bijna identieke naam, zoals Gamez'n'flix, dat ook videospellen verhuurt. DVD-barn denkt een gat in de markt te hebben gevonden voor mature content ofwel seksvideo's. Tenslotte zou webwinkel Amazon erover denken een online dvd-verhuur te beginnen.

Wat Netflix vooral onderscheidt van de concurrentie, zijn de gebruikers. ,,Het is een gemeenschap die van Netflix houdt om zijn aanbod en service'', zegt Mike Kaltschnee, een Netflix-fan die er een weblog over bijhoudt. Een van de voordelen van een gemeenschap is dat die gratis recensietjes schrijft. Netflix' `aanbevelingsmachine' wijst gebruikers op titels die bij hun voorkeuren passen. Netflix doet niet moeilijk als er eens een dvd zoekraakt, weet Kaltschnee.

Analist Chanko van Jupiter Research vraagt zich af of Blockbuster met zijn online service niet kannibaliseert op de handel in zijn 5.600 videotheken. ,,Willen ze uiteindelijk minder videotheken?'' Hij geeft de keten ondanks zijn grootte niet zoveel kans, omdat die geen ervaring heeft met een postorderbedrijf, ,,en dat is wat Netflix in wezen is''.

Oprichter Reed Hastings, die zijn bedrijf in 1999 begon uit frustratie over een boete van 40 dollar die hij Blockbuster moest betalen voor het te laat terugbrengen van de video Apollo 13, vergelijkt Netflix graag met America Online, een internetpionier, die erin slaagde om in enkele jaren van een miljoen leden naar 34 miljoen leden te groeien, onder andere door agressieve marketing. ,,Wij willen een global entertainment distribution company worden die een uniek medium aanbiedt voor filmstudio's'', zei hij tegen het blad Wired.

Het ligt voor de hand dat die distributie in de toekomst plaatsvindt via een breedband-internetverbinding – Netflix sloot onlangs een overeenkomst met digitale televisieservice TiVo – maar Hastings weet dat hij tot die tijd een slim alternatief in handen heeft. Met dank aan Tante Pos.