Harde klap in het sociale gezicht

Minister De Geus (Sociale Zaken, CDA) heeft zich herhaaldelijk gekeerd tegen het loslaten van het wettelijk minimumloon. Daar moest hij gisteren voor boeten. Hij nam naar de zin van de oppositie onvoldoende afstand van het coalitievoorstel om werk onder het minimumloon toe te staan.

En plotseling was het nachtelijk Haags drama ten top. De coalitie bevond zich in een onmogelijke spagaat, de oppositie stond ijzersterk in de schoenen. Buiten staakte het openbaar vervoer, binnen lag de minister van Sociale Zaken op de politieke pijnbank. Niet door toedoen van de oppositie, maar van de eigen regeringspartijen. De fractieleiders van CDA, VVD en D66 hadden afgelopen dinsdag namelijk in een vertrouwelijk onderonsje afgesproken dat ze mensen met een bijstandsuitkering aan werk willen helpen in projecten met tijdelijk een lager inkomen dan het wettelijk minimumloon.

De sociale antenne van de coalitiepartners lijkt slecht te zijn afgestemd. Uitgerekend in de week waarin er omtrekkende bewegingen worden gemaakt om het overleg met de vakbeweging na de botsingen over VUT en prepensioen voorzichtig weer vlot te trekken, is een discussie over het minimumloon het laatste waar behoefte aan bestaat.

Voor de vakbeweging en de linkse oppositie heeft `morrelen aan het minimumloon' dezelfde explosieve lading als `verlaging van de AOW' of `aantasting van de VUT'. Hiermee zetten de coalitiepartners de geloofwaardigheid van minister De Geus op het spel.

Wist u ervan, vroegen de oppositieleiders gisteravond in koor. De Geus probeerde zich eruit te redden door te antwoorden dat ze zich geen zorgen hoefden te maken over zijn informatielijnen. Dat de coalitie bereid is het minimumloon in specifieke gevallen met 20 procent te verlagen omdat de VVD genoegdoening eiste voor de CDA-wens om de huisarts buiten de no-claim voor de zorgpremie te houden, maakte de verontwaardiging compleet. ,,U ruilt de huisarts tegen de langdurig werklozen'', sneerde Halsema (GroenLinks).

Halsema had nog een paar troeven. Het kabinet-Balkenende II heeft de loonkostensubsidie voor werknemers die langdurig werklozen in dienst nemen afgeschaft en de gesubsidieerde Melkertbanen doorgeschoven naar de gemeentes. ,,Goede werkgelegenheidsmaatregelen zijn door dit kabinet afgeschaft en nu biedt u de mensen die hierdoor op straat staan een verlaging van het minimumloon'', verweet Halsema het Kamerlid Verburg (CDA).

Het `sociale gezicht' van het CDA kreeg de hardste klappen, temeer omdat CDA-politici zich altijd tegen loslating van het minimumloon hebben verzet. Dat deden Verburg en De Geus ook nu weer. ,,Het minimumloon is het minimumloon en dat blijft zo'', verzekerde Verburg. ,,Het minimumloon is een sociale norm voor een fatsoenlijk bestaan'', herhaalde De Geus voortdurend.

De ironie wil dat het voorstel om tijdelijk werk tegen een inkomen onder het minimumloon ook al is besproken bij de vorming van het eerste paarse kabinet in 1994. Bakker (D66) liet niet na om PvdA-leider Bos er op te wijzen dat partijgenoten Kok en Melkert hiervan toen warme voorstanders waren. Maar uiteindelijk sneuvelde het voorstel van Melkert, indertijd minister van Sociale Zaken, omdat hij onderscheid wilde maken naar de gezinssituaties van bijstandstrekkers die voor de regeling in aanmerking zouden komen.

De oppositie, hierin bijgestaan door de christelijke partijen, trok het voorstel van tijdelijk werk voor minder dan het minimumloon in de ethische sfeer. ,,Schande!'' riep Halsema, ,,Onfatsoenlijk'', zei Bos en Marijnissen insinueerde alvast een verlaging van de uitkeringen die aan het minimumloon gekoppeld zijn.

Verburg (CDA), die het hardst werd aangevallen omdat ze de grootste draai moest maken, verdedigde zich door de nadruk te leggen op de sociale problemen aan de onderkant van de arbeidsmarkt. ,,Het gaat om een extra opzetje'', zei ze. Er zouden afspraken gemaakt moeten worden met de werkgevers over scholing tijdens het werk en de garantie van een toekomstige baan tegen een normaal CAO-loon.

Hier zou tegenover staan dat mensen twee jaar werk accepteren voor een inkomen hoger dan de bijstand maar lager dan het minimumloon. De bijstand voor een alleenstaande bedraagt 70 procent van het minimumloon. Ook Weekers (VVD) beklemtoonde dat het de bedoeling is mensen die al jarenlang in de bijstand zitten, perspectief op werk te bieden. ,,Dat is belangrijker dan vasthouden aan dogma's'', zei hij.

De oppositie dacht daar duidelijk anders over. Het CDA in verlegenheid brengen en een minister hardhandig de wacht aan zeggen is de handhaving van een dogma wel waard.