Ze was geboren voor het water

De Amerikaanse zwemster Jenny Thompson sloot deze week haar imposante zwemcarrière af, in eigen land bij de WK kortebaan. Ze geldt als een van de meest succesvolle Amerikaanse sportvrouwen ooit.

Topsporters hechten aan symboliek, en het was dan ook geen toeval dat maandag uitgerekend in Indianapolis een einde kwam aan de imposante loopbaan van zwemster Jenny Thompson. In de stad waar Amerika's meest gelauwerde sportvrouw zeventien jaar geleden, als meisje van veertien, haar veelbesproken internationale debuut maakte bij de Pan American Games.

Een plaats op het erepodium bleek maandag niet weggelegd voor Thompson in de allerlaatste race uit haar carrière, de finale van de 50 meter vrije slag op de slotdag van de wereldkampioenschappen kortebaan (25 meter). ,,Een medaille zou een cliché zijn geweest'', zei de 31-jarige sprintster na afloop in het tijdelijk tot zwemarena omgebouwde Conseco Fieldhouse, waar ze als vierde aantikte en een Nederlandse, Marleen Veldhuis, met de zege aan de haal ging.

Nee, Thompson treurde niet. Haar erelijst past al niet op één of twee, zelfs niet op drie A4'tjes. Thompson is `een medaillekoningin', een sportster die moeiteloos vijf kerstbomen zou kunnen volhangen, met alleen al 83 internationale medailles. De palmares van de grand old lady of swimming, die door haar Nederlandse evenknie Inge de Bruijn ooit werd getypeerd als ,,mijn moeilijkste tegenstander'', vermeldt verder onder meer vier Olympische Spelen, 26 nationale titels en twaalf olympische medailles (acht gouden). Geen enkele Amerikaanse topsporter kan zo'n lange en indrukwekkende erelijst overleggen.

Marcel Wouda (32) leerde de Amerikaanse veelvraat zes jaar geleden kennen bij een internationale zwemwedstrijd. ,,Ze komt over als iemand die graag mag lanterfanten, maar dat is schijn'', zegt Nederlands enige wereldkampioen (langebaan) bij de mannen, tegenwoordig werkzaam als jeugdbondscoach. ,,In werkelijkheid is het een zeer gedisciplineerde en toegewijde dame, die past in de rij van grote Amerikaanse zwemsters als [ex-wereld- en olympisch kampioene] Mary T. Meagher.''

Maar die ene magische plak, een geheel en al op eigen kracht behaalde olympische titel, ontbreekt in haar verzameling. Wouda: ,,Als je het al een smetje wil noemen, dan is het haar onvermogen op cruciale momenten het hoofd koel te houden. Falen wil ik het niet noemen, maar Jenny had net als ik toentertijd haar zenuwen onvoldoende in bedwang op momenten dat het moest.'' Maar of haar carrière daarmee incompleet is? Naar eigen zeggen niet. ,,Als ik een van die acht gouden medailles op de kinderafdeling van het ziekenhuis laat zien, vraagt niemand of het een individuele of een estafettemedaille is'', verklaarde Thompson ooit. ,,Ik kan prima leven met de gedachte dat ik ook anderen aan een gouden medaille heb geholpen. Misschien is dat nog wel mooier: herinnerd worden als de beste ploeggenote ooit.''

Volgens Wouda, die zelf drie jaar (1992-'95) trainde en studeerde in de Verenigde Staten, heeft Thompson het zwemmen een gezicht gegeven. ,,In Amerika bestaat de sport één keer in de vier jaar: tijdens de Olympische Spelen. Maar op basis van haar prestaties, het feit dat ze drie generaties heeft overleefd én tussen de bedrijven door ook nog eens een niet kinderachtige studie (medicijnen, red.) volgde, kende de Amerikaanse sportliefhebber haar ook in de tussenliggende jaren, en daarmee dus het zwemmen.''

Na de Spelen van Sydney (2000) leek het gedaan met haar loopbaan. Thompson keerde het zwembad de rug toe. Het was hoog tijd haar studie op te pakken, en aan de slag te gaan als arts. Ruim twee jaar later, aangemoedigd door haar begin dit jaar aan kanker overleden moeder, kon ze de verleiding niet weerstaan: ze keerde terug in het water. De pupil van trainer John Collins was ,,geboren voor het water'', en wat was mooier dan nog één keer het gelukzalige olympische gevoel te beleven? In Athene, de wieg van de moderne Spelen.

Daar won ze afgelopen zomer `slechts' tweemaal zilver. Maar wat dan nog? Voorbij waren de jaren dat Thompson als een beroepsgedeformeerde monnik leefde voor haar sport, en elke dag op stipt hetzelfde tijdstip een vitaminecocktail dronk. Of met een gebroken en met metalen plaatjes uitgeruste arm toch te water ging (en won), zoals tien jaar geleden gebeurde.

Díe Jenny Thompson bestond niet meer. Haar mentale gedaanteverwisseling bleek vier jaar geleden al, toen ze het puriteinse Amerika shockeerde door aan de vooravond van `Sydney' met ontbloot bovenblijf (maar haar borsten bedekt) te poseren voor het olympische nummer van Sports Illustrated. Was Thompson gek geworden? Nee, luidde het antwoord. ,,Ik heb mijn hele leven in het zwembad gelegen. Als mijn vriendinnen zichzelf op feestjes konden laten zien, beulde ik me af in het krachthonk. Nu mag de wereld mijn lijf zien.''